Mirosław Kijowicz is a leading figure in the philosophical and reflective strand of Polish animation, although something of a forgotten voice, at least on the international stage. He made primarily artistic films targeted at adult audiences. This article undertakes a review of Mirosław Kijowicz’s artistic output and his interaction with the film production control system of socialist Poland. The initial, intensive period of Kijowicz’s creative career, between 1960 and 1968, is mainly associated with his work at the Bielsko-Biała Animated Film Studio. This was a period of political and social stability following the Stalinist era, marked by relative freedom in artistic expression. During that time, Kijowicz created 11 films that frequently explored socio-political themes, addressing current issues and engaging in a rather equivocal dialogue with the socialist system. The overview of Kijowicz’s creative output, with particular emphasis on the award-winning film Sztandar (The Banner, 1965) which gained recognition both in Poland and internationally, provides an opportunity to show the effects of the confrontation of the artist’s creative concept with the broadly understood cinematography system, which at the time was subordinate to the state authorities. Such confrontation often took on the nature of a peculiar game, contributing significantly to the creation of high-profile artistic works that drew on sophisticated symbolism and metaphor.
ab (1963) Bajka o smoku (Tale of the dragon). Filmowy Serwis Prasowy1(41): 40.
2.
Biuletyn Informacyjny (1962) Filmy skierowane do produkcji (Films approved for production). Biuletyn Informacyjny Filmów Animowanych i Telewizyjnych1962: 11–23.
3.
DrozdowskiB (1965) Misterium sztuki. Gran Premio Bergamo 65 (The mystery of art. Gran Premio Bergamo 65). Ekran40(443): 11.
4.
EislerJ (1992) Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989 (An outline of the political history of Poland 1944–1989). Polska Oficyna Wydawnicza BGW.
5.
Ekran (1967a) Udział Polski w międzynarodowych festiwalach (Poland’s participation in international festivals). Ekran37(544): 2.
6.
Ekran (1967b) Festivals. Ekran49(556): 2.
7.
Film (1965) Na V Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych (At the 5th National Short Film Festival). Film24(862): 2.
8.
Film (1967) Nagrody (Awards)Film36(978): 2.
9.
Film (1968) Zgłaszamy do Bergamo (Our Bergamo submissions). Film28/29(1023/1024): 2.
10.
Filmowy Serwis Prasowy (1969) Kronika wydarzeń (Chronicle of events). Filmowy Serwis Prasowy23(207): 2–4.
11.
GiżyckiJ (2008) 1946–1960: Socrealizm i odwilż (1946–1960: Socialist realism and the thaw). In: GiżyckiMZmudzińskiB (eds.) Polski Film Animowany (Polish Animated Film). Polskie Wydawnictwo Audiowizualne, pp.28–39.
12.
HendrykowskiM (1997) Polska szkoła filmowa jako formacja artystyczna (Polish film school as an artistic formation). Kwartalnik Filmowy14: 120–130.
13.
Jask (1965) Sukces kijowicza (Kijowicz’s success). Film42(880): 14.
14.
KoniczekR (1968) Satyrycy – filozofowie. Kino krótkiego metrażu (Satirists – philosophers. Short film cinema). Ekran1(561): 8–9.
15.
KossakowskiA (1961) A zbójców było dwunastu . . . Przyczynki do bilansu filmu polskiego za rok 1960 (And the bandits were twelve . . . Notes on the review of Polish film for 1960). Ekran9(203): 7.
KossakowskiA (1977) Polski film animowany 1945–1974 (Polish animated film 1945–1974). Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
18.
KowalskiT (1965) Dobre chęci – wyniki przeciętne (Good intentions – mediocre results). Film24(862): 7i11.
19.
l (1963) Złoty Smok przywędrował do Bielska-Białej (The golden dragon has arrived in Bielsko-Biała). Kronika Beskidzka25(343).
20.
L (1965) ‘Kronika’ rozmawia z twórcą filmów o człowieku we współczesnym świecie (‘Kronika’ talks to a filmmaker about man in the modern world). Kronika Beskidzka27(449).
21.
LaubG (1967) Świadectwo dojrzałości. Kilka refleksji po festiwalu w Annecy. Korespondencja własna (A certificate of maturity. Some reflections after the Annecy festival. From our own correspondent). Ekran34(541): 12.
22.
MargolisH (2019) Animacja autorska w PRL w latach 1957–1968. Ukryty projekt Kazimierza Urbańskiego (Original animation in the People’s Republic of Poland between 1957 and 1968. The secret project of Kazimierz Urbanski). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
23.
OczkoP (2017) Sztuki plastyczne w służbie animacji – działalność Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej w latach 1947–1970 (Visual arts in the service of animation – the work of the Bielsko-Biała Cartoon Film Studio in the years 1947–1970). In: Dudek BujarekT (ed.) Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział Górnośląski. Katowice, pp.355–366.
24.
OleksiewiczMSmoleń-WasilewskaE (1965) Migawki krakowskie. Po rozdaniu Lajkoników (Kraków Snapshots. After the presentation of the Lajkonik Awards). Film25(863): 6–7.
25.
OzimekS (1959) Festiwal bez gwiazd (A starless festival). Film25(550): 10–11.
26.
PijanowskiL (1970) Dwadzieścia pięć lat polskiego filmu krótkometrażowego (Twenty-five years of Polish short film). Kino7: 50–55.
27.
SerafińskaM (ed.) (1972) Słownik Artystów Plastyków. Artyści Plastycy Okręgu Warszawskiego ZPAP 1945–1970. Słownik Biograficzny (Lexicon of visual artists. Visual Artists of the ZPAP Warsaw District 1945–1970. A Biographical Lexicon). Okręg Warszawski Związku Polskich Artystów Plastyków.
28.
SitkiewiczP (2011) Polska Szkoła Animacji (Polish School of Animation]. Słowo/obraz terytoria.
29.
Smoleń-WasilewskaE (1965) Składam się jakby z trzech ludzi. Mówi Mirosław Kijowicz (I seem to be made up of three people. Says Mirosław Kijowicz). Film46(884): 10.
30.
Smoleń-WasilewskaE (1967) Spotkania i rozmówki. Reż. Mirosław Kijowicz (Meetings and conversations. Director Mirosław Kijowicz). Film53(995): 2.
31.
Smoleń-WasilewskaE (1968) “Niebieska kula” (The Blue Ball). Film22(1017): 2
32.
Smoleń-WasilewskaE (1974) Ulica bez przelotu. Rozmowa z Mirosławem Kijowiczem (A no-outlet street. Interview with Mirosław Kijowicz). Film22(70): 3–5.
33.
StradomskiW (1964) Plastyka poza miejscem i czasem. Dialog o filmie animowanym (Art beyond place and time. A dialogue on animated film). Kamera4: 11.
34.
Świąder-PuchowskaB (2022) Dzieci chaplina. Filmowe tropy w działalności gdańskich teatrów studenckich lat 50. i 60. XX wieku – Bim-Bom (Chaplin’s children. Film themes in the work of the Gdansk student theatres of the 1950s and 1960s – Bim-Bom). Media Biznes Kultura1(12): 159–168.
35.
ToeplitzJ (1980) Drogi rozwoju kinematografii (Cinematography development pathways). In: ToeplitzJ (ed.) Historia Filmu Polskiego, 1957–1961, (III) (History of the Polish film 1957–1961, (III)). Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, pp.377–422.
36.
TuwimJ (1933) Biblia cygańska (Gypsy Bible). Wydawnictwo J. Mortkowicza.
37.
wa (1970) Mirosław Kijowicz. Magazyn Filmowy17(124): 4.
38.
WoźnyM (ed.) (2005) Studio Filmów Rysunkowych. Katalog Filmów (Cartoon Film Studio. Film Catalogue). Studio Filmów Rysunkowych.
ZmudzińskiB (2008) 1961–1970: Złota dekada (1961–1970: The golden decade). In: GiżyckiMZmudzińskiB (eds.) Polski Film Animowany. Polskie Wydawnictwo Audiowizualn, 40–59.
41.
SFR Archive No. 6/26 Production Department. Minutes of production meetings and others from 15 Jan 1952 to 12 Sep 1955. Minutes of a conference on animated films held on 20 Nov 1953 at the Feature Film Studio in Łódź.
42.
SFR Archive No. 6/28 Production Department. Internal regulations and memos from 1 Jan 1954 to 31 Dec.1954. Executive order of the Director of the Feature Film Studio, dated 17 Jul 1954, concerning the implementation of the regulations on the Scripts and Animated Films Assessment Committee.
43.
SFR Archive No. 6/64 Production Department. Director’s explication for the cut-out film Rondo (The Roundabout) by Kijowicz M, Warsaw 15 September 1965.
SFR Archive No. 58/[5] Arlekin (Harlequin) – shooting script and storyboard. Assessor: Okuljar Z. Bielsko-Biała, 10 Dec 1959.
49.
SFR Archive No. 58/[6] Artistic and dramaturgical evaluation of the cut-out film Arlekin (Harlequin). Assessor: Okuljar Z. Bielsko-Biała, 6 Jun 1960.
50.
SFR Archive No. 88. Legenda o smoku (Legend of the Dragon) – DP-SFR comments on the film production. Bielsko-Biała. Author: Okuljar Z. Bielsko-Biała, 24 Sep 1960.
51.
SFR Archive 135/[1] Director’s explication of the cut-out film Sztandar (The Banner) by Mirosław Kijowicz.
52.
SFR Archive No. 135/[2] Contract for the development of artistic designs of characters and decorations for the cut-out film Marionetki (Marionettes) (working title Sztandar, Banner) with an annex. Bielsko-Biała, 22 Dec. 1964.
53.
SFR Archive 135/[3]) Artistic and dramaturgical assessment of the cut-out film Sztandar (The Banner). Assessor: Schönborn J.
54.
AAN, Minutes No. 263/15
55.
AAN Minutes No. 265/17 of 23.12.1966.
56.
AAN Minutes No. 287/39 of 12.07.1967.
57.
FINA ref. no. A-208, item 7. Resolution of the Secretariat of the Central Committee of the Polish United Workers’ Party on cinematography of June 1960. ‘Materials for the Film Team of the Secretariat of the Central Committee of the Polish United Workers’ Party’.
58.
(Giersz, 8 February 2014) Interview with Witold Giersz. Warszawa, 8 February 2014, author’s own resources.
59.
(Kudła, 16 December 2015) Interview with Zdzisław Kudła. Bielsko-Biała, 16 December 2015, author’s own resources.
