The article is a comparative study of memories concerning displacement and the violence which accompanied it in post-war Poland and Ukraine. On the basis of case studies of two small, local communities, I attempt to answer how the inhabitants of townships which suffered mass displacement remember those who were exiled – the Others. Analysing biographical narratives of the oldest generation of deportees, I describe strategies for dealing with difficult memories, such as the tabooing of violence and the externalisation of guilt. In order to explain the differences between narratives from the two towns, I draw upon factors known to shape biographical memory, such as the individual biographical experience, local and national cultures of memory, remembrance practices and contacts with other biographical memories.
ÅbergM (2002) Paradox of change: soviet modernization and ethno-linguistic differentiation in Lviv, 1945–1989. In: CzaplickaJ (ed.) Lviv: A City in the Crosscurrents of Cultures, vol. XXIV. Cambridge, MA: Harvard Ukrainian Studies, pp. 285–302.
2.
AhonenPCorniGKochanowskiJ. (2008) People on the Move: Forced Population Movements in Europe in the Second World War and Its Aftermath. Oxford; New York: Berg Publishers.
3.
AssmannA (2009) Pięć strategii wypierania ze świadomości (trans. PełkaA). In: Saryusz-WolskaM (ed.) Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Warszawa: Universitas, pp. 333–350.
4.
AssmannJ (2008) Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych (trans. Kryczyńska-PhamA). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
5.
ConwayMA (1996) Autobiographical knowledge and autobiographical memories. In: RubinD (ed.) Remembering Our Past: Studies in Autobiographical Memory. New York: Cambridge University Press, pp. 67–93.
6.
CzyżewskiM (1996) Repatrianci i wypędzeni: wzajemne uprzedzenia w relacjach biograficznych. In: CzyżewskiMPiotrowskiARokuszewska-PawełekA (eds) Biografia a tożsamość narodowa. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 159–172.
7.
DemshukA (2012) Reinscribing Schlesien as Śląsk: memory and mythology in a postwar German-polish borderland. History & Memory24(1): 61–71.
8.
DmitrówE (1987) Niemcy i okupacja hitlerowska w oczach Polaków. Poglądy i opinie z lat 1945-1948. Warszawa: Czytelnik.
9.
ErllA (2008) Cultural memory studies: an introduction. In: ErllANiinningA (eds) Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook. Berlin; New York: Walter de Gruyter, pp. 1–18.
10.
FałkowskiM (2006) Razem w Unii. Niemcy w oczach Polaków 2000-2005. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.
11.
FigesO (2008) Whisperers: Private Life in Stalin’s Russia. New York: Picador.
12.
HalbwachsM (1969) Społeczne ramy pamięci. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
13.
HalbwachsM (1992) On Collective Memory. Chicago, IL: The University of Chicago Press.
14.
HrytsakY (2002) Historical memory and regional identity among Galicia’s Ukrainians. In: MagocsiPR (ed.) The Roots of Ukrainian Nationalism: Galicia as Ukrainian’s Piemont. Toronto, ON, Canada: University of Toronto Press, pp. 185–209.
15.
IliushynI (2009) Ukrainska Povstans’ka Armiia i Armiia Kraiova. Protystoiannia v Zakhidniy Ukrayini (1939-1945 rr.). Kyiv: Vydavnychyi dim ‘Kyievo-Mokhylans’ka Akademiia’.
16.
KaźmierskaK (1999) Doświadczenie wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości etnicznej. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
17.
KowalewskiK (2004) Ziemie Odzyskane. Co dalej?Przegląd Polityczny67–68: 64–65.
18.
LaCapraD (1998) History and Memory after Auschwitz. Ithaca, NY; London: Cornell University Press.
19.
MadajczykP (2001) Niemcy polscy 1944-1989. Warszawa: Oficyna Naukowa.
20.
MarplesDR (2008) Heroes and Villains: Creating National History in Contemporary Ukraine. Budapest; New York: Central University Press.
21.
MotykaG (2011) Od rzezi wołyńskiej do ‘Akcji Wisła’. Konflikt polsko-ukraiński 1943-47. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
22.
NijakowskiLM (2009) Kiedy krwawa plama staje się białą. Polityka pamięci związana z masakrami w XX wieku. In: SzpocińskiA (ed.) Pamięć zbiorowa jako czynnik integracji i źródło konfliktów. Warszawa: Collegium Civitas; Wydawnictwo Naukowe Scholar Press, pp. 167–192.
23.
NitschkeB (2001) Wysiedlenie czy wypędzenie? Ludność niemiecka w Polsce w latach 1945-1949. Toruń: Adam Marszałek.
24.
NoorMShnabelNHalabiS. (2012) When suffering begets suffering: the psychology of Competitive victimhood between adversarial groups in violent conflicts. Personality and Social Psychology Review16(4): 352–374.
25.
PopsonN (2001) The Ukrainian history textbook: introducing children to the Ukrainian nation. Nationality Papers29(2): 325–350.
26.
RögerM (2011) Flucht, Vertreibung und Umsiedlung. Mediale Erinnerungen und Debatten in Deutschland und Polen seit 1989. Marburg: Herder.
27.
RosenthalD (ed.) (2010) The Holocaust in Three Generations: Families of Victims and Perpetrators of the Nazi Regime. Opladen; Farmington Hills, MI: Barbara Budrich Publishers.
28.
RosenthalGBar-OnD (1992) A biographical case study of a victimizer’s daughter. Journal of Narrative and Life History2(2): 105–127.
29.
RotellaKNRichesonJA (2013) Motivated to ‘Forget’: the effects of in-group wrongdoing on memory and collective guilt. Social Psychological and Personality Science4(6): 730–737.
30.
SchützeF (1989) Kollektive Verlaufskurve oder kollktiver Wandlugsporezess Dimensionen des Vergleichs von Kriegsfahrungen amerikanischer und deutscher Soldaten in Zwieten Weltkreig. BIOS: Zeitschrift für Biographieforschung und Oral History1: 31–110.
31.
SchützeFRiemananG (1991) ‘Trajectory’ as basic theoretical concept for analyzing suffering and disorderly social processes. In: MainesDR (ed.) Social Organization and Social Process. Essays in Honour of Anselm Strauss. New York: Transaction Publishers, pp. 333–358.
32.
SnyderT (2010) Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin. New York: Basic Books.
33.
StryjekT (2007) Jakiej przeszłości potrzebuje przyszłość? Interpretacje dziejów narodowych w historiografii i debacie publicznej na Ukrainie 1991-2004. Warszawa: ISP PAN i Oficyna Wydawnicza Rytm.
34.
SubtelnyO (2008) Expulsion, resettlement, civil strife: the fate of Poland’s Ukrainians, 1944-1947. In: TherPSiljakA (eds) Redrawing Nations: Ethnic Cleansing in East-Central Europe, 1944-1948. Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers, Inc., pp. 155–172.
35.
SzarotaT (1996) Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
TherPSiljakA (eds) (2001) Redrawing Nations: Ethnic Cleansing in East-Central Europe, 1944-1948. Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers, Inc.
38.
TyszkiewiczJ (2008) Communist propaganda in the German provinces ceded to Poland. In: CepicZ (ed.) 1945: A Break with the Past. A History of Central European Countries at the End of World War Two. Ljubljana: Institute of Contemporary History, pp. 91–100.
39.
WelzerH (2002) Der Holokaust im deutschen Familiengedächtnis. In: FreiNKniggeV (eds) Verbrechen Erinnern. München: C.H. Beck, pp. 342–358.
40.
WelzerH (2008) Communicative Memory. In: ErllANiinningA (eds) Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook. Berlin; New York: Walter de Gruyter, pp. 285–300.
41.
WelzerH (2009) Materiał, z którego zbudowane są biografie (trans. Saryusz-WolskaM). In: Saryusz-WolskaM (ed.) Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Warszawa: Universitas, pp. 39–58.
42.
WinterJ (2006) Remembering War: The Great War between Memory and History in the Twentieth Century. New Haven, CT: Yale University Press.
43.
ZashkilniyakL (2009) Istoriya „svoiya” i istoriya „chuzha”. Krytyka9–10(143–144): 24–26.
