The article aims to analyse the thought of Edward Abramowski – a Polish philosopher, pioneer of psychology and theorist of the socialist cooperative movement. It attempts to reconstruct the impact that his social thought and his philosophical anthropology have had on the political activity of Polish cooperativism. In keeping with Michael Freeden’s thesis that an ideologist translates philosophical concepts into political practice, the author sees Abramowski as a thoroughly modern thinker who opened an alternative ideological path to the great political narratives of the day. The article points out the originality of the Polish philosopher’s proposition for the socialist movement, the goal being to achieve the political emancipation of the popular classes through economic activity undertaken by grassroots cooperatives operating outside state structures. The philosophical-sociological concept of ‘fraternity’ or ‘pure socialization’ leads Abramowski to formulate a doctrine of ‘stateless socialism’, in which popular political organizations use primordial, human-based cooperation to create new opportunities for community life. The last parts of the article show links between Abramowski's concepts and the modern school of commoning. The aim of this comparison is to show the doctrine of cooperativism can make a contribution to determining the political stakes of contemporary conflicts regarding biopolitical subjectivity.
AbramowskiE (1915) Prace z psychologii doświadczalnej. Vol.
3.
Warsaw:
Instytut Psychologiczny w Warszawie.
2.
AbramowskiE (1928) Pisma. Pierwsze zbiorowe wydanie dzieł treści filozoficznej i społecznej. Vol. 4: Pisma popularne i publicystyczne.
Warsaw:
Nakładem Związku Spółdzielni Spożywców RP.
3.
AbramowskiE (1965a) Etyka a rewolucja. In: AbramowskiEFilozofia społeczna: Wybór pism.
Warsaw:
PWN, pp. 174–207.
4.
AbramowskiE (1965b) Kooperatywa jako sprawa wyzwolenia ludu pracującego. In: AbramowskiEFilozofia społeczna: Wybór pism.
Warsaw:
PWN, pp. 334–421.
5.
AbramowskiE (1965c) Socjalizm a państwo. Przyczynek do krytyki współczesnego socjalizmu. In: AbramowskiEFilozofia społeczna: Wybór pism.
Warsaw:
PWN, pp. 214–299.
AbramowskiE (1979) Rewolucja robotnicza. In: AbramowskiEPisma popularnonaukowe i propagandowe.
Warsaw:
Książka i wiedza, pp. 91–119.
8.
AbramowskiE (1980a) Pierwiastki indywidualne w socjologii. In: AbramowskiEMetafizyka doświadczalna i inne pisma.
Warsaw:
PWN, pp. 121–236.
9.
AbramowskiE (1980b) Metafizyka doświadczalna. In: AbramowskiEMetafizyka doświadczalna i inne pisma.
Warsaw:
PWN, pp. 515–624.
10.
AbramowskiE (2011) Co to jest sztuka? (Z powodu rozprawy L. Tołstoja: “Czto takoje iskusstwo?”). In: AbramowskiEWybór pism estetycznych.
Krakow:
Universitas, pp. 3–34.
11.
AbramowskiE (2012) Związki przyjaźni. In: AbramowskiEBraterstwo, solidarność, współdziałanie: Pisma spółdzielcze i stowarzyszeniowe.
Lodz:
Stowarzyszenie “Obywatele Obywatelom”, pp. 208–215.
12.
AbramowskiE (2016) Teoria jednostek psychicznych. Przyczynek do krytyki psychologii współczesnej. In: AbramowskiEPisma filozoficzno-psychologiczne.
Warsaw:
Fundacja Augusrta hr. Cieszkowskiego, pp. 1–117.
13.
AbramowskiE (2018a) Social ideas of cooperativism. In: BłesznowskiB (ed.) Cooperativism and Democracy: Selected Works of Polish Thinkers.
Leiden and Boston:
Brill, pp. 83–108.
BłesznowskiB (2018) Utopia in the service of modernity: On the sources of cooperativism. In: BłesznowskiB (ed.) Cooperativism and Democracy: Selected Works of Polish Thinkers.
Leiden and Boston:
Brill, pp. 1–46.
18.
BłesznowskiBRatajczakM (2018)
The principles of the common: Towards a political philosophy of Polish cooperativism. Praktyka teoretyczna1(27): 98–130.
19.
BlundenA (2010) An Interdisciplinary Theory of Activity.
Leiden and Boston:
Brill.
20.
BorzymS (1980) Abramowski, filozof epoki modernizmu. In: AbramowskiEMetafizyka doświadczalna i inne pisma.
Warsaw:
PWN, pp. VII–LV.
21.
BorzymS (1984) Bergson a przemiany światopoglądowe w Polsce.
Wrocław, Warsaw, Krakow, Gdańsk and Lodz:
Zakład Narodowy im. Ossolińskich-Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
22.
BreaughM (2013) The Plebeian Experience: A Discontinuous History of Political Freedom.
New York:
Columbia University Press.
23.
CalhounC (1982) The Question of Class Struggle: Social Foundations of Popular Radicalism During Industrial Revolution.
Chicago, IL:
Chicago University Press.
24.
CalhounC (2012) The Roots of Radicalism: Tradition, the Public Sphere, and Early Nineteenth Century Social Movements.
Chicago, IL:
Chicago University Press.
25.
Chmielewska-SzlajferH (2018) Kazimierz Kelles-Krauz’s theory, practice, and purposeless change. In: Chmielewska-SzlajferH (ed.) Marxism and Sociology: A Selection of Writings of Kazimierz Kelles-Krauz.
Leiden and Boston:
Brill, pp. 1–28.
26.
Czepulis-RastenisR (1973) „Klassa Umysłowa”. Inteligencja Królestwa Polskiego 1832–1862.
Warsaw:
Książka i Wiedza.
27.
DąbrowskaM (2018) Clasped hands. In: BłesznowskiB (ed.) Cooperativism and Democracy: Selected Works of Polish Thinkers.
Leiden and Boston:
Brill, pp. 109–117.
28.
DardotPLavalC (2019) Common: On Revolution in the 21st Century.
London and New York:
Bloomsbury.
29.
De Angelis M (2017) Omnia Sunt Communia: On the Commons and the Transformation to Postcapitalism. Chicago: Chicago University Press.
30.
Dyer-WhithefordN (2006)
Species being and the new commonism: Notes on an interrupted cycle of struggle. The Commoner11: 15–32.
31.
DziedzicA (2010) Antropologia filozoficzna Edwarda Abramowskiego.
Wrocław:
Fundacja Na Rzecz Nauki Polskiej.
32.
FlisA (1984) Edward Abramowski’s social and political thought. In: SztompkaP (ed.) Masters of Polish Sociology.
Wrocław, Warsaw, Krakow, Gdańsk and Lodz:
Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, pp. 27–52.
33.
FoucaultM (2007) Security, Territory, Population: Lectures at the Collège de France 1977–1978.
New York:
Palgrave Macmillan.
34.
FreedenM (1996) Ideologies and Political Theory: A Conceptual Approach.
Oxford:
Clarendon Press.
35.
Gibson-GrahamJK (2006) A Postcapitalist Politics.
Minneapolis, MN and London:
University of Minnesota Press.
36.
GiełżyńskiW (1986) Edward Abramowski – Zwiastun “Solidarności”.
London:
Polonia.
37.
HardtMNegriA (2009) Commonwealth.
Cambridge, MA:
Harvard University Press.
38.
HardtMNegriA (2017) Assembly.
New York and Oxford:
Oxford University Press.
39.
HelfrichS (2015) Patterns of commoning: How we can bring about the language of commoning. In: BollierDHelfrichS (eds) Patterns of Commoning.
Amherst, MA, Jena and Chiang Mai:
The Commons Strategies Group in Cooperation with Off the Common Books.
40.
JezierskiR (1970) Poglądy etyczne Edwarda Abramowskiego.
Poznań:
Wydawnictwo Poznańskie.
41.
KaczochaW (1993) Edwarda Abramowskiego krytyka socjalizmu państwowego oraz filozofia demokracji rozwiniętej. In: KaczochaWDemokracja. Studia z dziejów myśli w Polsce.
Poznań:
Ars Nova, pp. 7--24.
42.
KołakowskiL (1978) Main Currents of Marxism, Its Origins, Growth and Dissolution. Vol. 1: The Founders.
Oxford:
Oxford University Press.
43.
KrzeczkowskiK (1933) Dzieje życia i twórczości Edwarda Abramowskiego.
Warsaw:
Wydawnictwo Spółdzielczego Instytutu Naukowego.
44.
LangeO (1990) Socjologia i idee społeczne Edwarda Abramowskiego. In: LangeOWybór pism. Vol. 1: Drogi do socjalizmu.
Warsaw:
PWN, pp. 27–88.
LorenzT (2006) Introduction: Cooperatives in ethnic conflicts. In: LorenzT (ed.) Cooperatives in Ethnic Conflicts: Eastern Europe in the 19th and Early 20th Century.
Berlin:
Berliner Wissenschafts-Verlag, pp. 9–44.
48.
MarzecW (2016) Rebelia i reakcja. Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne.
Lodz and Krakow:
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Universitas.
49.
MarzecWŚmiechowskiK (2016)
Pathogenesis of the Polish public sphere: The intelligentsia and popular unrest during and after the 1905 revolution.Polish Sociological Review4(196): 437–457.
50.
MencwelA (2009) Etos lewicy.
Warsaw:
Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
51.
MielczarskiR (1936) Przed zjazdem. In: MielczarskiRPisma. Vol.
2.
Warsaw:
Nakładem “Społem” Związku Spółdzielni Spożywców RP, pp. 118–121.
52.
NegtOKlugeA (1993) Public Sphere and Experience: Toward an Analysis of the Bourgeois and Proletarian Public Sphere.
Minneapolis, MN and London:
University of Minnesota Press.
53.
RancièreJ (1989) The Nights of Labour: The Workers’ Dream in Nineteenth-Century France.
Philadelphia, PA:
Temple University Press.
54.
RancièreJ (1999) Disagreement: Politics and Philosophy.
Minneapolis, MN:
University of Minnesota Press.
55.
RudnickiC (2018)
Ethics for the stateless socialism: Introduction to Edward Abramowski’s political philosophy. Praktyka teoretyczna1(27): 20–33.
56.
RuivenkampGHiltonA (eds) (2017) Perspectives on Commoning: Autonomist Principles and Practices.
London:
Zed Books.
57.
SdvizkovD (2011) Epoka inteligencji. Historia porównawcza warstwy wykształconej w Europie.
Warsaw:
Neriton.
58.
SewellWH Jr (2005) Logics of History: Social Theory and Social Transformation.
Chicago, IL and London:
University of Chicago Press.
59.
SnyderT (1997) Nationalism, Marxism, and Modern Central Europe: A Biography of Kazimierz Kelles-Krauz, 1872–1905.
Cambridge, MA:
Harvard University Press.
60.
TillyCWoodLJ (2013) Social Movements 1768–2012.
London and New York:
Routledge.
61.
TombaM (2019) Insurgent Universality: An Alternative Legacy of Modernity.
New York and Oxford:
Oxford University Press.
62.
TychF (1974) Związek robotników polskich 1889–1892. Anatomia wczesnej organizacji robotniczej.
Warsaw:
Książka i Wiedza.
63.
TychF (1982) Socjalistyczna irredenta. Szkice z dziejów polskiego ruchu robotniczego pod zaborami.
Krakow:
Wydawnictwo Literackie.
64.
VirnoP (2004) A Grammar of the Multitude: For an Analysis of Contemporary Forms of Life.
Los Angeles, CA:
Semiotext(e).
65.
WalickiA (1983) Stanisław Brzozowski i Edward Abramowski. In: WalickiAPolska, Rosja, marksizm. Studia z dziejów marksizmu i jego recepcji.
Warsaw:
Książka i Wiedza, pp. 252–321.
66.
ZaryckiT (2008) Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i Rosji.
Warsaw:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
