Restricted accessResearch articleFirst published online 2025-7
A Collection of Historical and Contemporary Literature Reviews and Resource Report on the “Gifted” in the History of Education in Turkey: An Exploration
The formal education of the highly gifted individuals from preschool to university in Turkey may be evaluated as the outcome of two separate viewpoints—of pre-Republic and post-Republic periods. Governments have founded special educational institutions for these individuals, designed environments in which they could use and develop their distinct characteristics and skills for the sake of their countries as required by citizenship, and organized toward the effective utilization of these natural gifts. This study has been conducted through descriptive and historical qualitative research methods, and the data have been obtained by means of historical scanning pattern and document analysis.
AkarsuF. (2004). Üstün yetenekliler [The highly gifted]. In ŞirinM. R.KulaksızoğluA.BilgiliA. E. (Eds.), Üstün yetenekli çocuklar seçilmiş makaleler [Highly gifted children: Selected articles] (pp. 127–154). Çocuk Vakfı Yayınları. https://bit.ly/3zxEEk5
2.
AkdoğanM. E. (2016). Köy enstitülerinde eğitim anlayışı ve tarih ve yurttaşlık bilgisi öğretimi [The understanding of education and the teaching of history and citizensip courses at village institutes] [Doctoral dissertation]. Atatürk University, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi. https://bit.ly/3q2BIZt
3.
AkkutayÜ. (1984). Enderun Mektebi [School of Enderun]. Ankara: Gazi Üniversitesi Basımevi.
4.
AkkutayÜ. (1999). Osmanlı eğitim sisteminde Enderûn Mektebi [Enderun within the Ottoman education system]. In EreniG. (Ed.), Osmanlı “5” toplum [Ottomans: “5” societies] (pp. 187–193). https://bit.ly/32PuQ9e
5.
AktaşC. M. (2015). Nitel veri toplama araçları [Qualitative data gathering tools]. In MetinM. (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods in education from theory to practice] (2nd ed., pp. 337–371). Pegem Akademi.
6.
AltunyaN. (2010). Köy Enstitüsü Sistemi [Village Institute system]. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
7.
AtamanA. (1998). Üstün zekâlılar ve üstün yetenekliler [Gifted and talented]. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
8.
AtamanA. (2012). Üstün yetenekli çocuk kimdir? [Who is the highly gifted child?]. Geleceğin mimarları üstün yetenekliler sempozyumu [Architects of the future, Symposium on the highly hifted]. Namık Kemal University, Vocational School of Health Services, pp. 4–15. https://bit.ly/3qVvE4n
9.
BakioğluA.LeventF. (2013). Üstün yeteneklilerin eğitiminde Türkiye için öneriler [Suggestions for Turkey on the education of the highly gifted]. Journal of Gifted Education Research, 1(1), 31–44. https://bit.ly/3F3SdsB
10.
BaşolG. (2008). Bilimsel araştırma süreci ve yöntem [Scientific research process and method]. In KılıçO.CinoğluM. (Eds.), Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods] (pp. 113–143). Lisans Yayıncılık.
11.
Baykalİ. H. (1953). Enderûn Mektebi [School of Enderun]. İstanbul Fetih Derneği.
12.
BaykoçN. (2014). Üstün akıl, zekâ, deha, yetenek, dâhiler savantlar gelişimleri ve eğitimleri [Superior mind, intelligence, genius, talent, geniuses savants development and training]. Ankara: Vize Yayıncılık.
13.
BeranekD.J. (1993). An international survey of definitions of giftness and procedures to indentify and select student for gifted programs. Dissertation of Doctorate, University Of OregonTeacher Education and Graduate School, Oregon USA.
14.
ÇağlarD. (2004). Üstün zekâlı çocukların eğitim ve öğretimi [Education and training of gifted children]. Üstün Yetenekli Çocuklar Seçilmiş Makaleler Kitabı [Superior Talent Children Selected Articles Book]. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları
15.
ÇepniS. (2012). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş [Introduction to research and project work] (6th ed.). Çelepler Matbaacılık.
16.
ÇetinkayaÇ.Dönerİ. (2012). Türkiye’de üstün yeteneklilere tanınan hakların incelenmesi [An analysis of rights granted to the highly gifted in Turkey]. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 7–20. https://doi.org/10.19126/suje.87438
17.
ÇitilM. (2017). Türkiye’de özel eğitim: tarihsel, politik ve yasal gelişmeler [Special education in Turkey: historical, political and legal experiences]. Ankara: Vize Yayıncılık.
18.
ÇitilM. (2018). Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitimi politikalarının değerlendirilmesi [An evaluation of educational policies concerning the highly gifted in Turkey]. Milli Eğitim [National Education], 47(Spec.Iss.1), 143–173. https://bit.ly/3eWCtNs
19.
ÇulhaT. (2018, April 11). TEVİTÖL’deki değişim Twitter’da… #TEVITOLiyidir [The Change in TEVITOL is on Twitter… #TEVITOLisgood.]. Hürriyet. https://bit.ly/3tV3xW3
20.
DağlıoğluE. H. (2021, November 6). Türkiye’de üstün yetenekliler eğitiminin durumu [Status of gifted education in Turkey]. Üstün Yetenekli Çocuklar [Gifted Children]. https://bit.ly/34vt39G
21.
DağlıoğluE. H.SuverenS. (2013). Okul öncesi dönem üstün yetenekli çocukların belirlenmesinde öğretmen ve aile görüşleri ile çocukların performanslarının tutarlılığının incelenmesi [The role of teacher and family opinions in identifying gifted kindergarten children and the consistence of these views with children’s actual performance]. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri [Educational Sciences: Theory & Practice], 13(1), 431–453. https://bit.ly/3HH55X7
22.
DavaslıgilÜZeanaM. (2004). Üstün zekâlıların eğitimi projesi [Gifted education project] . I. Türkiye üstün yetenekli çocuklar kongresi [I. Turkey gifted children congress].
23.
DavasligilÜ. (2004). Durum Tespit Ön Raporu [Assessment preliminary report]. In DavasligilÜ.UzunM.ÇekiE.KöseA. (Eds.), N.ÇapkanandR. M.Şirin (Eds.), Üstün yetenekli çocuklar kongresi durum tespiti komisyonu ön raporu [1st Congress on highly gifted children, assessment commission preliminary report] (pp. 3–17). Çocuk Vakfı Yayınları.
24.
DemirbaşM. (2015). Bilimsel araştırma ve özellikleri [Scientific research and its characteristics]. In MetinM. (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific Research Methods in Education from Theory to Practice] (2nd ed.). Pegem Akademi.
DoluG.ÜrekH. (2017). Üstün/özel yetenekli öğrencilerin çoklu zekâ alanlarını farklılaştıran değişkenler ve bir model önerisi [Variables distinguishing special/highly gifted students’ multiple intelligence fields and a model proposal]. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Journal of Amasya University, Faculty of Education], 6(1), 32–71. https://bit.ly/3qPDYSU
27.
EnçM. (1979). Üstün beyin gücü: Gelişim ve eğitimleri [Superior brain power: development and training]. Nu: 83. Ankara Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Yayınları.
28.
EnçM. (2005). Üstün beyin gücü gelişim ve eğitimleri [Development and training of higher brain power]. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
29.
FraenkelJ. R.WallenN. E.HyunH. H. (2012). How to design & evaluate research in education (8th ed.). McGraw Hill.
30.
GardnerH. (2013). Çoklu zekâ yeni ufuklar [Multiple intelligence, New Horizons] (A. H. Gül, Trans.). Optimist Yayınları.
31.
GardnerH. (2017). Zihin çerçeveleri/çoklu zekâ [Mind frames/multiple intelligence] (A. H. Gül, Trans.; 3rd rev. ed.). Optimist Yayınları (Original work published in 1983).
32.
GençA. M. (2016). Üstün yetenekli bireylere yönelik eğitim uygulamaları [Educational practices concerning highly gifted individuals]. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 3(3), 49–66. https://bit.ly/3f21nLI
33.
Government-Supported Training of those Children Depicting Extraordinary Ability in Fine Arts Act. (1956). Pub. L. No. 6660 (TR). https://bit.ly/3n6HcAG
KarabulutR. (2010). Türkiye’de üstün yetenekliler eğitiminin tarihi süreci [The historical process of the education of the highly gifted in Turkey] [Master’s thesis]. Abant İzzet Baysal University, Aydın Çocuk Üniversitesi. https://bit.ly/3332esT
36.
KarakuşF. (2010). Üstün yetenekli çocukların anne babalarının karşılaştıkları güçlükler [Difficulties that parents of the highly gifted children face]. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Journal of Mersin University, Faculty of Education], 6(1), 127–144. https://bit.ly/33gyEjG
37.
KarasarN. (2006). Bilimsel araştırma yöntemi [Scientific research methodology] (16th ed.). Nobel Yayıncılık.
38.
KazıcıZ. (1999). İslam medeniyeti ve müesseseleri tarihi [History of Muslim civilization and institutions]. Kayıhan Yayınları.
39.
Kazuİ.ŞenolC. (2012). Üstün yetenekliler eğitim programlarına ilişkin öğretmen görüşleri (BİLSEM örneği) [Views of teachers about gifted curriculum (Case of BİLSEM)]. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi [E-International Journal of Educational Research], 3(2), 13–35. https://bit.ly/34vtl0g
40.
KılıçA. (1997). Enderun Mektebi eğitimi ve özellikleri [Ottoman palace school and its characteristics]. İlk adım Dergisi [First step journal], 111-112(35–37), Eğitim Özel Sayısı [Special issue on education].
41.
KılıçC. V. (2015). Türkiye’de üstün ve özel yetenekli çocuklara yönelik bir eğitim politikası oluşturulamaması sorunu üzerine bir değerlendirme [An evaluation of the problematic resulting from the lack of an educational policy for highly gifted and talented children in Turkey]. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum [Education and Society in the 21st Century], 4(12), 145–154. https://bit.ly/3n4I3Sj
42.
KömürcüM. C. (2018). Köy Enstitüleri kuruluş amacı nedir? Köy enstitüleri özellikleri [What is the establishment purpose of Village Institutes? Village institutes features]. Milliyet. https://bit.ly/3HH5qJn
43.
KurnazA. (2012). Üstün yetenekli çocuklarda değer eğitimi [Value education for the highly gifted children]. Geleceğin Mimarları Üstün Yetenekliler Sempozyumu [Architect of Future: Gifted Children Symposium]. Namık Kemal University, Vocational School of Health Services, pp. 49–71). https://bit.ly/3Ax1fOf
44.
MillerB. (1991). The palace school of Muhammad the conqueror. (The Middle East Series). (Hard cover). Ayer Co Pub.
45.
Ministry of National Education. (1991a). Beşinci milli eğitim şurası (5–14 Şubat 1953) [Fifth national education council (5–14 February 1953)]. Milli Eğitim Basımevi.
46.
Ministry of National Education. (1991b). Yedinci milli eğitim şurası (5-15 Şubat 1962) [Seventh national education council (5-15 February 1962)]. Milli Eğitim Basımevi.
47.
Ministry of National Education. (1991c). On birinci milli eğitim şurası (8–11 Haziran 1982) [Eleventh national education council (8–11 June 1982)]. Milli Eğitim Basımevi.
48.
Ministry of National Education. (1991d). On İkinci Eğitim Şurası (18–22 Temmuz 1988) [Twelfth national education council (18–22 July 1988)]. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı.
49.
Ministry of National Education. (1991). 1. Özel eğitim konseyi (raporlar-görüşmeler-kararlar) (13-15 Mayıs 1991) [First special education council (reports-meetings-decisions) (13-15 May 1991)]. Milli Eğitim Basımevi.
50.
Ministry of National Education. (2006). On yedinci eğitim şurası (13–17 Kasım 2006) [Seventeenth national education council (13–17 November 2006)]. https://bit.ly/3eYvHqe
51.
Ministry of National Education. (2007). Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi [Science and Art Centers Directives], Pub. L. No. 2593. https://bit.ly/3zwFJbO
52.
Ministry of National Education. (2010). On sekizinci eğitim şurası (01–05 Kasım 2010) [Eighteenth national education council (01–05 November 2010)]. https://bit.ly/334NxoZ
53.
Ministry of National Education. (2013). Özel Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı 2013–2017 [Strategy and Implementation Plan for Specially Talented Individuals 2013-2017]. https://bit.ly/3JLEKJs
54.
Organization of Village Schools and Institutes Act. (1942). Pub. L. No. 4274 (TR). https://bit.ly/3eZXk2h
55.
ÖzgenB. (2002). Çağdaş eğitim ve köy enstitüleri [Modern education and villige institutes]. Final Matbaacılık.
56.
ÖzmenF.KömürlüF. (2013). Türkiye’de üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin eğitimine ilişkin politika ve uygulamalar [Education policies and practices towards gifted and talented students in Turkey]. İnönü University Journal of Faculty of Education, 14(2), 35–56. https://doi.org/10.17679/inuefd.108599
57.
ÖzsoyY.EnçM. (1975). Özel eğitime giriş [Introduction to special education]. Kalite Matbaası.
58.
ÖzsoyY.ÖzyürekM.EripekS. (1989). Özel eğitime muhtaç çocuklar “özel eğitime giriş” [Children in need of special education “introduction to special education]. Ankara: Karatepe Yayınları.
59.
PariserD.ZimmermanE. (2004). Learning in the visual arts: characteristics of gifted and talented individuals. In EisnerE. W.DayM. D. (Eds.), Handbook of Research and Policy In Art Education. Lawrence Publishers.
60.
ŞahinF. (2012). Üstün yetenekli çocukların tanılanmasında Türkiye’de mevcut durum [The present status of the identification of highly gifted students in Turkey]. Geleceğin Mimarları Üstün Yetenekliler Sempozyumu [Architect of Future: Gifted Children Symposium]. Namık Kemal University, Vocational School of Health Services, pp. 45–48. https://bit.ly/3Ax1fOf
61.
SakU. (2011). Üstün yetenekliler eğitim programları modeli (ÜYEP) ve sosyal geçerliği [An overview and social validity of the education programs for talented students model (EPTS)]. Education and Science, 36(161), 213–229. https://bit.ly/3G839ql
62.
SakU.AyaşM. B.SezerelB. B.ÖpenginB.ÖzdemirN. N.GürbüzD. Ş. (2015). Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitiminin eleştirel bir değerlendirmesi [Gifted and talented education in Turkey: Critics and prospects]. Turkish Journal of Giftedness and Education, 5(2), 110–132. https://bit.ly/3qUTwVM
63.
SiskD. A. (1990). The state of gifted education: Toward a bright future. Music Educators Journal, 76(7), 35–39. https://doi.org/10.2307/3401035
64.
SummakS. M.Çelik-ŞahinÇ. (2014). Türkiye’de bilim ve sanat merkezlerinde standartların belirlenmesi ile ilgili görüşlerin incelenmesi [An analysis of the views on designating standards for the Science and Art Centers in Turkey]. Asian Journal of Instruction, 2(1), 1–15. https://bit.ly/3JRrEdw
65.
TarhanS.KılıçŞ. (2019). Üstün zekâlı ve üstün yeteneklilerin tanılanması-Türkiye’de eğitim modelleri [Identification of the highly intelligent and the highly gifted – educational models in Turkey]. https://bit.ly/3zyF9ub
66.
TascılarL. M. (2014). Developing excellence in gifted children: Adaptation of actiotope model of giftedness for Turkey. Journal for Educating Gifted Young Scientists, 2(1), 18–32. https://bit.ly/3HNma1T
The Act Concerning Sending İdil Biret and Suna Kan to Foreign Countries for Music Education. (1948). Pub. L. No. 5245 (TR). https://bit.ly/3JMzKnT
69.
The Act Concerning Students to be sent to Foreign Countries. (1929). Pub. L. No. 1416 (TR). https://bit.ly/3zNwAvL
70.
Turkish Grand National Assembly. (2014). Üstün yetenekli çocukların keşfi, eğitimleriyle ilgili sorunların tespiti ve ülkemizin gelişimine katkı sağlayacak etkin istihdamlarının sağlanması amacıyla kurulan meclis araştırması komisyonu raporu (Birleşim:4, 27/05/2014) [The report prepared by the assembly research commission established to determine the problems encountered in the identification and education of highly gifted children and to ensure their effective employment that would benefit the development of our country (Session: 4, 27/05/2014)]. https://bit.ly/3JJ72Ex
71.
Turkish Scientific and Technical Research Institute. (2019). Türk bilim ve teknoloji politikası 1993-2003 [Turkish science policies 1993-2003]. https://bit.ly/3qUBWRC
72.
UzunM. (2004). Üstün veya özel yetenekli çocukların eğitiminde yeni bir model: bilim ve sanat merkezleri [A new model in the education of gifted or telented children: science and art centers]. Üstün Veya Özel Yetenekli Öğrencilerin Eğitimi Paneli [Education of gifted or talented students panel].
73.
Uzunçarşılıİ.H. (1988). Osmanlı Devleti'nin saray teşkilatı [The palace organization of the Ottoman Empire]. Ankara: TTK Yayınları.
74.
YeşilovaH. (1997). Üstün yeteneklilik ve Türkiye’de üstün yetenekli çocukların eğitimi [Highly giftedness and the education of highly gifted children in Turkey] [Master’s thesis]. Van Yüzüncü Yıl University, Institute of Social Sciences.
