Poland, being a post-Communist European country with a tradition of Marxists religious studies in operation till 1989, developed during the Communist Era an original way of connecting psychology of religion with the value-neutral study of religion. It is also a Catholic a country, in which psychology of religion was practiced in a bipolar milieu: religion as a “sensitive” topic was approached from either Marxist-atheist or Catholic religious perspective. Such dualistic divisions should end with the breaking of the Iron Curtain, and opening to the West, but was it so in this country of contrasts? The article forms a bird’s eye look on the last three decades of the Polish psychology of religion (1989–2020), concentrating on the “concrete products of scientific inquiry” therefore main works of scholars in the field are presented, discussed and context-wise interpreted in order to provide some answers for that query.
AghababaeiN.BłachnioA.AminikhooM. (2018). The relations of gratitude to religiosity, well-being, and personality. Mental Health, Religion and Culture, 21(4), 408–417. https://doi.org/10.1080/13674676.2018.1504904
2.
AnczykA. (2011). Śniący mózg, przebudzony umysł. Studia z kulturowej psychologii marzeń sennych. Wydawnictwo IMPiZŚ. [Dreaming breain, awakened mind. Studies from the cultural psychology of dreams]
3.
AnczykA. (2014). The golden sickle: An introduction to contemporary Druidry. Sacrum Publishing House.
4.
AnczykA. (2019, August 31–September 9). The spirit of the North: Friluftsliv as a culture-bound nature spirituality [Conference session]. IAPR 2019, Gdańsk, Poland.
5.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH. (Eds.). (2013). Granice szaleństwa—granice kultury [The borders of madness, The borders of culture]. Wydawnictwo Sacrum.
6.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH. (Eds.). (2014). Nowe zjawiska religijne w kontekście społecznym [New religious movements in social context]. Wydawnictwo Sacrum.
7.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH. (2021). The Psychology of Migration: facing cultural and religious diversity. Leiden-Boston: Brill [Forthcoming].
8.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH.Krzysztof-ŚwiderskaA.PrusakJ. (2019). The replication crisis and qualitative research in the psychology of religion. The International Journal for the Psychology of Religion, 29(4), 278–291. https://doi.org/10.1080/10508619.2019.1687197
9.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH.Krzysztof-ŚwiderskaA.PrusakJ. (2020). Which psychology(ies) serves us best? Research perspectives on the psycho-cultural interface in the psychology of religion(s). Archive for the Psychology of Religion, 42(3), 295–316.
10.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaH.Krzysztof-ŚwiderskaA.SkrzypińskaK. (Eds.). (2018). Religion, spirituality, mental health: Current approaches in the psychology of religion. Polish Society for the Psychology of Religion and Spirituality; Sacrum Publishing.
11.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaJ. (2018). Religious discrimination discourse in the mono-cultural school: The case of Poland. British Journal of Religious Education, 40(2), 182–193. https://doi.org/10.1080/01416200.2016.1209457
12.
AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaJ.Krzysztof-ŚwiderskaA. (Eds.). (2018). Psychologia kultury—kultura psychologii. Księga jubileuszowa Profesor Haliny Grzymała-Moszczyńskiej [Psychology of religion—Psychology of culture. Jubilee’s book of Professor Halina Grzymała-Moszczyńska]. Wydawnictwo Sacrum.
13.
BartczukR. P.ZarzyckaB. (2020). Theory-driven measurement of the content of prayer: Polish revision of S. Huber’s Content of Prayer Scale. Mental Health, Religion and Culture, 23(6), 477–493. https://doi.org/10.1080/13674676.2019.1623766
14.
BelzenJ. A. (2002). The International Association for the Psychology of Religion on its journey into the twenty-first century. Archive for the Psychology of Religion, 24, 24–36.
15.
BelzenJ. A. (2004). Like a phoenix from its ashes? On the fate and future of the International Association for the Psychology of Religion. Pastoral Psychology, 52(6), 441–457.
16.
BelzenJ. A. (2010). Towards cultural psychology of religion: Principles, approaches, applications. Springer.
17.
BelzenJ. A.LewisC. A. (2010). Discussing “towards cultural psychology of religion: Principles, approaches and applications”: An introduction to this special issue of mental health, religion and culture. Mental Health, Religion and Culture, 13(4), 327–328. https://doi.org/10.1080/13674670903415204
18.
BrandtP.-Y. (2019). The 2019 Gdansk conference: Some comments on the state of the International Association for the Psychology of Religion. Archive for the Psychology of Religion, 41(3), 189–193.
19.
BubikT.HoffmannH. (2015). Preface. In BubikT.HoffmannH. (Eds.), Studying religions with the iron curtain closed and opened: The academic study of religion in Eastern Europe (pp. VII–XVI). Brill.
20.
BüssingA.FranczakK.SurzykiewiczJ. (2016). Spiritual and religious attitudes in dealing with illness in Polish patients with chronic diseases: Validation of the Polish Version of the SpREUK Questionnaire. Journal of Religion and Health, 55(1), 67–84. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9967-3
21.
BüssingA.PilchowskaI.SurzykiewiczJ. (2015). Spiritual needs of Polish patients with chronic diseases. Journal of Religion and Health, 54(5), 1524–1542. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9863-x
22.
ChaimW. (1991). Psychologiczna analiza religijności niespójnej [A psychological analysis of inconsistent religiosity]. Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
23.
CharzyńskaE. (2015a). Multidimensional approach toward spiritual coping: Construction and validation of the Spiritual Coping Questionnaire (SCQ). Journal of Religion and Health, 54(5), 1629–1646. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9892-5
24.
CharzyńskaE. (2015b). Sex differences in spiritual coping, forgiveness, and gratitude before and after a basic alcohol addiction treatment program. Journal of Religion and Health, 54(5), 1931–1949. https://doi.org/10.1007/s10943-015-0002-0
25.
CharzyńskaE.Heszen-CelińskaI. (2020). Spirituality and mental health care in a religiously homogeneous country: Definitions, opinions, and practices among polish mental health professionals. Journal of Religion and Health, 59(1), 113–134. https://doi.org/10.1007/s10943-019-00911-w
26.
DobroczyńskiB. (1994). Homo psychologicus versus homo religiosus. Znak, 465(2), 4–21.
27.
DobroczyńskiB. (1997). New age. Znak.
28.
DoktórT. (1991). Ruchy kultowe. Psychologiczna charakterystyka uczestników [Cult-like movements: A psychological analysis of members]. Nomos.
29.
DoktórT. (1999). Nowe ruchy religijne i parareligijne w Polsce. Mały słownik [New religious and parareligious movements in Poland. A small dictionary]. Verbinum Wydawnictwo Księży Werbistów.
30.
DoktórT. (2000). Postawy wobec nowych ruchów religijnych [Attitudes towards new religious movements]. In StachowskiZ. (Ed.), Nowe ruchy religijne. Wybrane problemy [New religious movements. Chosen issues] (pp. 111–118). College of Socio-Economics in Tyczyn; Polskie Towarzystwo Religioznawcze.
31.
DoktórT. (2001). Psychologia religii w Polsce—rys historyczny. Nomos. Kwartalnik Religioznawczy, 32–33, 119–144.
DoktórT.FranczakK. (Eds.). (2000). Postawy wobec religii. Psychologiczne uwarunkowania i konsekwencje [Attitudes towards religion: Psychological conditions and consequences]. Salezjański Instytut Wychowania Chrześcijańskiego.
35.
DudekZ. W.RusinS. (2017). Psychoza czy opętanie. Psychologia jungowska wobec wyzwań cywilizacji [Psychosis or possession. Jungian psychology versus challenges of civilization]. Eneteia.
GłazS. (1995). Zagadnienie doświadczenia religijnego (próba syntezy) [The question of religious experience]. Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej.
42.
GłazS. (2000). An individual and religious experience. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
43.
GłazS. (2001). Doświadczenie religijne a osobowość [Personality and religious experience]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
44.
GłazS. (Ed.). (2006). Podstawowe zagadnienia psychologii religii [An introduction to the psychology of religion]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
45.
GłazS. (2009). Niektóre czynniki warunkujące przeżycia religijne młodzieży studiującej [Chosen factors influencing religious experiences of students]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
46.
GłazS. (2011). Osobowościowe uwarunkowania przeżycia religijnego młodzieży studiującej [Personality factors and religious experiences of students]. Akademia Ignatianum w Krakowie.
47.
GłazS. (2015). The importance of terminal values and religious experience of god’s presence and god’s absence in the lives of university students with various levels of empathy. Journal of Religion and Health, 54(3), 1052–1067. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9884-5
48.
GłazS. (2016). Values as predictors of religious experience in the lives of seminary students of philosophy and students of physics. Journal of Religion and Health, 55(6), 2099–2112. https://doi.org/10.1007/s10943-016-0235-6
49.
GłazS. (2019). The relationship of forgiveness and values with meaning in life of Polish students. Journal of Religion and Health, 58(5), 1886–1907. https://doi.org/10.1007/s10943-019-00860-4
50.
GłazS.FerfeckiP. (2002). Doświadczenie religijne a sens życia [Religious experience and the meaning of life]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
51.
GromB. (2009). Psychologia religii. Ujęcie systematyczne [Psychology of religion. A systematic approach]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
52.
Grzymała-MoszczyńskaH. (Ed.). (1984). Psychologia religii. Wybór tekstów. Część I [Psychology of religion: A reader. Part I]. Uniwersytet Jagielloński.
53.
Grzymała-MoszczyńskaH. (Ed.). (1986). Psychologia religii. Wybór tekstów. Część II [Psychology of religion: A reader. Part II]. Uniwersytet Jagielloński.
54.
Grzymała-MoszczyńskaH. (1991a). Psychologia religii. Wybrane zagadnienia [Psychology of religion. Chosen issues]. Zakład Wydawniczy Nomos.
55.
Grzymała-MoszczyńskaH. (1991b). The psychology of religion in Poland. The International Journal for the Psychology of Religion, 1(4), 243–247.
56.
Grzymała-MoszczyńskaH. (1995). Dlaczego konieczna jest zmiana paradygmatu współczesnej psychologii religii? [Why is a paradigm shift in modern psychology of religion necessary?] Przegląd Religioznawczy, 175(1), 181–186.
57.
Grzymała-MoszczyńskaH. (2004). Religia a kultura. Wybrane zagadnienia z kulturowej psychologii religii [Religion and culture: Some questions of cultural psychology of religion]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
58.
Grzymała-MoszczyńskaH.Beit-HallahmiB. (Eds.). (1996). Religion, psychopathology and coping. Rodopi.
59.
Grzymała-MoszczyńskaH.HoffmannH. (1998). The science of religion in Poland: Past and present. Method & Theory in the Study of Religion, 10(4), 352–372.
60.
Grzymała-MoszczyńskaH.KanalM. (2019). Research on forced migration from the perspective of the psychology of religion: Opportunities and challenges. Archive for the Psychology of Religion, 41(3), 204–215. https://doi.org/10.1177/0084672419894673
61.
Grzymała-MoszczyńskaH.MotakD. (Eds.). (2015). Religia, religijność, duchowość: w poszukiwaniu nowych perspektyw. Księga jubileuszowa dla Pawła M. Sochy od przyjaciół i uczniów [Religion, religiosity, spirituality. In the search of new perspectives. A Jubilee Book to Paweł Socha dedicated by his friends and students]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
62.
HayD.SochaP. M. (2005). Spirituality as a Natural Phenomenon: Bringing Biological and Psychological Perspectives Together. Zygon, 40(3), 589–612.
63.
HoffmannH. (2015). The development of religious studies in Poland: History and the present state. In BubikT.HoffmannH. (Eds.), Studying religions with the iron curtain closed and opened: The academic study of religion in Eastern Europe (pp. 87–121). Brill.
64.
HorynaB. (2001). The study of religions during the cold war: An eastern view. In DolezalováI.MartinL. H.PapousekD. (Eds.), The Academic study of religion during the cold war: East and west (pp. 85–94). Peter Lang.
JabłońskiP.Grzymała-MoszczyńskaH. (1994). The cultural psychology of religion: Some preliminary remarks. Society for the Scientific Study of Religion Annual Meeting
67.
JagiełłoA. (2000). Sympozja Sekcji Psychologii Komisji Episkopatu Polski ds. Nauki w latach 1966–1999. [Symposia of the Psychology Section of the Polish Episcopal Commission for Science in 1966–1999]. In MakselonJ.SoińskiB. J. (Eds.), Człowiek przełomu tysiącleci. Problemy psychologiczne [Man at the turn of the millennium. Psychological problems] (pp. 195–205). Wydawnictwo Naukowe PAT.
68.
JanusD. (2004). Psychopatologia a religia. Strukturalne zbieżności pomiędzy zaburzeniami psychicznymi a religią [Psychopathology and religion. Structural similarities between mental disorders and religion]. Eneteia.
69.
JaroszM. (2003). Interpersonalne uwarunkowania religijności [Interpersonal conditions of religiosity]. Wydawnictwo KUL.
70.
JaroszM. (Ed.). (2011). Psychologiczny pomiar religijności [Psychological measurement of religiosity]. Towarzystwo Naukowa KUL; Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II.
71.
JaworskiR. (2004). Harmonia i konflikty: empiryczna weryfikacja podstawowego paradygmatu psychologii pastoralnej [Harmony and conflicts: An empirical verification of the base paradigm of pastoral psychology]. Wydawnictwo UKSW.
72.
JaworskiR. (2017). Bibliodrama jako spotkanie: podejście psychologiczno-pastoralne [Bibliodrama as an encounter: A psychological-pastoral approach]. Płocki Instytut Wydawniczy.
73.
KłoczkowskiJ. A. (1994). Psychologia a religia—sic et non. [Psychology and religion - sic et non] Znak, 465(2), 22–29.
74.
KoryckiJ. (1984). Kształcenie pedagogiczno-katechetyczne w polskich seminariach duchownych w rozwoju historycznym [Pedagogical and catechetical education in Polish seminaries and its historical development]. Studia Katechetyczne, 4, 221–261.
75.
KossowskaM.Czernatowicz-KukuczkaA.SekerdejM. (2017). Many faces of dogmatism: Prejudice as a way of protecting certainty against value violators among dogmatic believers and atheists. British Journal of Psychology, 108(1), 127–147. https://doi.org/10.1111/bjop.12186
76.
KossowskaM.SzwedP.Czernatowicz-KukuczkaA.SekerdejM.WyczesanyM. (2017). From threat to relief: Expressing prejudice toward atheists as a self-regulatory strategy protecting the religious orthodox from threat. Frontiers in Psychology, 8, Article 873. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00873
77.
KozieleckiJ. (1991). Z Bogiem albo bez Boga. Psychologia religii: nowe spojrzenie [With god or without god. Psychology of religion: A new view]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
78.
KrokD. (2005). Perswazja w przekazie religijno-moralnym [Persuasion in religion-moral message]. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.
79.
KrokD. (2009). Religijność a jakość życia w perspektywie mediatorów psychospołecznych [Religiousness and quality of life in the perspective of psychosocial mediators]. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
80.
KrokD. (2015). The role of meaning in life within the relations of religious coping and psychological well-being. Journal of Religion and Health, 54(6), 2292–2308. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9983-3
81.
KrokD.BrudekP.SteudenS. (2019). When meaning matters: Coping mediates the relationship of religiosity and illness appraisal with well-being in older cancer patients. International Journal for the Psychology of Religion, 29(1), 46–60. https://doi.org/10.1080/10508619.2018.1556061
82.
KrólJ. (1999). Psychologiczne aspekty badania fenomenu religii: podstawy teoretyczno-metodologiczne [Psychological aspects of studying the religious phenomenon]. Uniwersytet Opolski Katedra Psychologii Religii.
83.
KroplewskiZ. (2002). Racjonalność rozumowania religijnego. Model poznawczy [Rationality of religious reasoning. Cognitive model]. Wydawnictwo Fundacji Humaniora.
84.
KrzysteczkoH. (1998a). Poradnictwo duszpasterskie : teoria i praktyka rogeriańskiego kontaktu pomocnego [Pastoral counselling: Theory and practice of Rogerian help contact]. Powiernik Rodzin.
85.
KrzysteczkoH. (1998b). Psychologiczno-religijne korelaty postaw penitentów wobec spowiedzi: studium teologicznopastoralne [Psychological and religious attitudes of penitents: A theological and pastoral study]. Powiernik Rodzin.
86.
Krzysztof-ŚwiderskaA. (2017). Bóg z pogranicza [God of the borders. Image of god in persons with borderline personality disorders]. Akademia Ignatianum w Krakowie.
87.
KuczkowskiS. (1991). Psychologia religii [Psychology of religion]. Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego.
88.
KugelmannR. (2011). Psychology and catholicism. Contested boundaries. Cambridge University Press.
89.
LaddK. L. (2019). The archive for the psychology of religion: Editorial principles, practices and practicalities. Archive for the Psychology of Religion, 41(1), 3–11. https://doi.org/10.1177/0084672419828844
90.
LeppI. (1961). Psychoanalyse de l’athéisme moderne [Psychoanalysis of modern atheism]. Grasset.
91.
LewisC. A.KrokD. (2020). Assessment of mental health, religion and culture: The development and examination of psychometric measures (Part VII). Mental Health, Religion and Culture, 23(3–4), 231–233. https://doi.org/10.1080/13674676.2020.1810933
92.
ŁowickiP.ZajenkowskiM. (2017). Divine emotions: On the link between emotional intelligence and religious belief. Journal of Religion and Health, 56(6), 1998–2009. https://doi.org/10.1007/s10943-016-0335-3
93.
ŁowickiP.ZajenkowskiM. (2020). Empathy and exposure to credible religious acts during childhood independently predict religiosity. International Journal for the Psychology of Religion, 30(2), 128–141. https://doi.org/10.1080/10508619.2019.1672486
94.
ŁowickiP.ZajenkowskiM.van der LindenD. (2020). The interplay between cognitive intelligence, ability emotional intelligence, and religiosity. Journal of Religion and Health, 59(5), 2556–2576. https://doi.org/10.1007/s10943-019-00953-0
95.
MaierK.SurzykiewiczJ. (2020). Mediated association between spirituality and life satisfaction in chronically ill undergraduate students. Psychology of Religion and Spirituality, 12(3), 311–323. https://doi.org/10.1037/rel0000275
96.
MakselonJ. (Ed.). (1990). Psychologia dla teologów [Psychology for theologians]. Wydawnictwo Naukowe PAT.
97.
MakselonJ. (Ed.). (2001). Poradnictwo psychologiczno-religijne. Teoria i praktyka [Psychological and religious counselling. Theory and practice]. Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej.
98.
MolendaA. (2005). Rola obrazu Boga w nerwicy eklezjogennej [The role of the image of god in ecclesiogenic neurosis]. Nomos.
99.
NelsonJ. M. (2009). Psychology, religion and spirituality. Springer.
100.
NelsonJ. M. (2012). History of the psychology of religion, east and west: Theoretical and practical principles for new (and old) histories. Pastoral Psychology, 61(5–6), 655–670. https://doi.org/10.1007/s11089-011-0405-0
101.
NiemyjskaA.SzczepańskaM.KoftaM. (2018). Perceptions of divine figures among polish people struggling with homelessness or alcohol addiction. International Journal for the Psychology of Religion, 28(3), 187–205. https://doi.org/10.1080/10508619.2018.1482132
102.
ObrębskaM.PankallaA. (Eds.). (2020). Mity kultury współczesnej. Perspektywa psychoantropologiczna [Contemporary myths. A psychoanthropological perspective]. Wydawnictwo Nauk społecznych i Humanistycznych UAM.
103.
ObuchowskiK.StasiakM. K. (Eds.). (2010). Duchowy wymiar istnienia [The spiritual dimension of existence]. Wydawnictwo AHE w Łodzi.
104.
PankallaA. (2000). Psychologia mitu: kultury tradycyjne a współczesność [The psychology of Myth. Traditional cultures and contemporality]. Eneteia.
105.
PankallaA. (Ed.). (2015). Homo religiosus a psychologia [Homo religiosus and psychology]. Kunke Poligrafia.
106.
PankallaA.KośnikK. (2018). Indygeniczna psychologia Słowian: wprowadzenie do realnej nauki o duszy [Indigenous psychology of the Slavs: An introduction to the real science of the soul]. Universitas.
107.
PankallaA.KośnikK. (2019). Psychologia indygeniczna a słowiańska tożsamość polskiej psychologii akademickiej—znaczenie wiedzy lokalnej [Indigenous psychology and the Slavic identity of Polish academic psychology - the importance of local knowledge]. Czasopismo Psychologiczne, 25(1), 137–142. https://doi.org/10.14691/CPPJ.25.2.137
108.
PankallaA.StachowskiR. (2011). Wilhelm Wundt i rok 1900. (Kulturowy) rdzeń nowożytnej psychologii [Wilhelm Wundt and the year 1900. The (cultural) core of modern psychology]. Czasopismo Psychologiczne, 17(1), 107–115.
109.
PawlikowskiJ.WiechetekM.SakJ.JaroszM. (2015). Beliefs in miraculous healings, religiosity and meaning in life. Religions, 6(3), 1113–1124. https://doi.org/10.3390/rel6031113
110.
PiątekM. (2008). Płeć a rozwój religijności. Badania empiryczne osób w wieku od 12 do 24 lat [Gender and the development of religiosity. Empirical research on people aged 12 to 24]. PWSZ im S. Tarnowskiego w Tarnobrzegu.
PietkiewiczI. J.BachryjD. (2016). Help-seeking attitudes and coping strategies among Roman Catholic secular clergy. Psychology of Religion and Spirituality, 8(1), 13–24. https://doi.org/10.1037/rel0000019
114.
PietkiewiczI. J.SmithJ. A. (2014). A practical guide to using interpretative phenomenological analysis in qualitative research psychology. Czasopismo Psychologiczne Psychological Journal, 20(1), 7–14. https://doi.org/10.14691/cppj.20.1.7
115.
PiotrowskiJ. P. (2018). Transcendencja duchowa. Perspektywa psychologiczna [Spiritual transcendence. A psychological perspective]. Liberi Libri.
116.
PiotrowskiJ. P.Zemojtel-PiotrowskaM. (2020a). Relationship between numinous constructs and values. Psychology of Religion and Spirituality. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/rel0000306
117.
PiotrowskiJ. P.Zemojtel-PiotrowskaM. (2020b). Spiritual transcendence and helping behavior: Helping toward ingroups and outgroups. Psychology of Religion and Spirituality. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/rel0000386
118.
PiotrowskiJ. P.Zemojtel-PiotrowskaM.PiedmontR. L.BaranT. (2019). The Assessment of Spirituality and Religious Sentiments (ASPIRES) Scale: Examining a spiritual transcendence nomological net in Polish context. Psychology of Religion and Spirituality. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/rel0000273
PoniatowskiZ. (1962). Wstęp do religioznawstwa [Introduction to religious studies]. Wiedza Powszechna.
121.
PrusakJ. (2016). Differential diagnosis of “religious or spiritual problem”: Possibilities and limitations implied by the V- code 62.89 in DSM-5. Psychiatria Polska, 50(1), 175–186. https://doi.org/10.12740/pp/59115
122.
PrusakJ. (2020). Parafilie wśród księży Kościoła rzymskokatolickiego: co wiemy, czego i nie wiemy, o duchownych wykorzystujących seksualnie małoletnich [Paraphilias among priests of the Roman Catholic Church: what we know and do not know about clerics sexually abusing minors]. Psychiatria Polska, 54(3), 571–590. https://doi.org/10.12740/PP/118599
123.
PrusakJ.RusinS. (2020). Kościół na kozetce. Rozmowy o niełatwej relacji psychologii i wiary [The Church on the couch. Conversation about the difficult relationship of psychology and faith]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
Psychologia religii. Dusza i archetyp Boga [Psychology of religion. The soul and the God Archetype]. (2003). ALBO, Albo. Problemy Psychologii i Kultury (3).
126.
Puchalska-WasylM. M.ZarzyckaB. (2020). Internal dialogue as a mediator of the relationship between prayer and well-being. Journal of Religion and Health, 59(4), 2045–2063. https://doi.org/10.1007/s10943-019-00943-2
127.
Radkowska-WalkowiczM. (2018). How the political becomes private: In vitro fertilization and the Catholic Church in Poland. Journal of Religion and Health, 57(3), 979–993. https://doi.org/10.1007/s10943-017-0480-3
128.
RadońS.GłazS. (2006). Przeżycia religijne młodzieży uzdolnionej artystycznie [Religious experiences of artistically gifted youths]. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
129.
Romanowska-ŁakomyH. (1996). Psychologia doświadczeń duchowych [Psychology of spiritual experiences]. Eneteia.
130.
RydzE. (2012). Tendencje rozwojowe religijności młodych dorosłych [Developmental tendencies of young adults’ religiosity]. Wydawnictwo KUL.
131.
RydzE.BartczukR.ZarzyckaB.Wieradzka-PilarczykA. (2020). Readiness to Engage in Interreligious Dialogue Test–internal structure, reliability and validity. Mental Health, Religion and Culture, 23(6), 458–476. https://doi.org/10.1080/13674676.2019.1586861
132.
SachaM. (2011). Ginefobia w kulturze hinduskiej. Lęk przed kobietą w dyskursie antropologicznym i psychoanalitycznym [Gynophobia in Hindu culture. The fear of women in anthropological and psychoanalytic discourse]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
133.
SaucierG.SkrzypińskaK. (2006). Spiritual but not religious? Evidence for two independent dispositions. Journal of Personality, 74(5), 1257–1292. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2006.00409.x
134.
Scott-BaumannA. (2009). Ricoeur and the hermeneutics of suspicion. Continuum.
135.
SekerdejM.KossowskaM.Czernatowicz-KukuczkaA. (2018). Uncertainty and prejudice: The role of religiosity in shaping group attitudes. European Journal of Social Psychology, 48(2), O91–O102. https://doi.org/10.1002/ejsp.2298
Sekty i kulty. Inicjacje, transformacje, herezje [Cults and Sects. Initiations, Transformations, Heresies]. (2001). ALBO, Albo. Problemy Psychologii i Kultury (2).
138.
SkrzypińskaK. (2002). Pogląd na świat a poczucie sensu i zadowolenie z życia [The worldview and the sense of meaning and life satisfaction]. Impuls.
139.
SkrzypińskaK. (2012). Granice duchowości—perspektywa pierwsza [The limits of spirituality — first perspective]. Roczniki Psychologiczne, 15, 75–96.
140.
SkrzypińskaK. (2014). The threefold nature of spirituality (TNS) in a psychological cognitive framework. Archive for the Psychology of Religion, 36(3), 277–302. https://doi.org/10.1163/15736121-12341293
141.
SkrzypińskaK. (2017). The boundaries of woman’s spirituality in the beliefs–spirituality–religiousness (B–S–R)model: A third perspective—Beliefs as a cognitive basis. Journal of Religion and Health, 56(5), 1583–1599. https://doi.org/10.1007/s10943-016-0334-4
142.
SkrzypińskaK. (Ed.). (2020). Okiem młodych badaczy. O duchowości i religijności inaczej [Through the eyes of young researchers. Spirituality and religiosity analyzed in a different way]. Wydawnictwo UG.
143.
SkrzypińskaK.Grzymała-MoszczyńskaH.JaroszM. (Eds.). (2014). Nauka wobec religijności i duchowości człowieka [Science and human’s religiosity and spirituality]. Wydawnictwo KUL.
144.
SkrzypińskaK.KarasiewiczK. (2013). Boundaries of spirituality—the second perspective—Spiritual Sphere Questionnaire. Annals of Psychology, 16, 513–538.
ŚliwakJ.WiechetekM.ZarzyckaB.BartczukR. P. (2017b). Religiosity and spirituality in Polish psychological research. Annals of Psychology, 20(1). https://www.kul.pl/vol-20-issue-1,18418.html
147.
SlykeJ. A.SzocikK. (2020). Sexual selection and religion: Can the evolution of religion be explained in terms of mating strategies?Archive for the Psychology of Religion, https://doi.org/10.1177%2F0084672420909460
148.
SmartN. (1973). The phenomenon of religion. Macmillan.
149.
Smyer YüD. (2007). Indigenous and cultural psychology: Understanding people in context. Edited by KimUicholYangKuo-ShuHwangKwang-Kuo. Springer, 2006, 518 pp. Pastoral Psychology, 56(1), 115–119. https://doi.org/10.1007/s11089-007-0083-0
150.
SochaP. M. (1991). Przemiany motywacji stosunku do religii w koncepcjach orientacji religijnych [Changes in motivation towards religion in the concepts of religious orientations]. Studia Religiologica. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 24, 65–87.
151.
SochaP. M. (1992a). Międzynarodowa konferencja psychologów religii: Religion, mental health, mental pathology. Studia Religiologica. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 25(5–6), 149–163.
152.
SochaP. M. (1992b). Rozwój orientacji religijnej i światopoglądowej [Development of religion and worldview orientation]. Uniwersytet Jagielloński.
153.
SochaP. M. (1995). Duchowość—zarys koncepcji psychologii religii [Spirituality — an outline of the psychology of religion]. Przegląd Religioznawczy, 175(1), 187–199.
154.
SochaP. M. (1999). Ways religious orientations work: A Polish replication of measurement of religious orientations. The International Journal for the Psychology of Religion, 9(3), 209–228.
155.
SochaP. M. (Ed.). (2000). Duchowy rozwój człowieka. Fazy życia, osobowość, wiara, religijność [Human spiritual development. Life phases, personality, faith, religiosity]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
156.
SochaP. M. (2001a). Psychologia religii w Polsce. Punkty zwrotne i współczesne wyzwania [Psychology of religion in Poland. Turning points and contemporary challenges]. Państwo i Społeczeństwo, 1, 235–246.
157.
SochaP. M. (Ed.). (2001b). Szkice z psychologii religii [Essays on psychology of religion]. Nomos. Kwartalnik religioznawczy.
158.
SochaP. M. (2003). Wybrane współczesne psychologiczne teorie duchowości [Selected contemporary psychological theories of spirituality]. Nomos. Kwartalnik Religioznawczy, 43/44, 19–39.
159.
SochaP. M. (2006). Assessing the cognitive construction of the sacred: The feeling of sacredness test. In AlettiM.FagnaniD.GermanoR. (Eds.), Religione: Cultura, mente e cervello. Nuove prospettive in Psicologia della religione (pp. 261–270). Centro Scientifico Editore.
160.
SochaP. M. (2008). Znane i zapomniane: tradycje psychologii religii [Known and forgotten: psychology of religion traditions] (SochaP. M., Ed.). Nomos. Kwartalnik religioznawczy.
161.
SochaP. M. (2012). Psychologia ateisty—zarys problemu i próba badania empirycznego Psychologia ateisty—zarys problemu i próba badania empirycznego [The psychology of an atheist - an outline of the problem and an attempt at empirical research]. In GujaJ. (Ed.), Ateizm w kulturze Zachodu i Wschodu [Atheism in the cultures of the West and the East] (pp. 203–211). Libron. https://doi.org/10.13140/2.1.2319.7762
162.
SochaP. M. (2014a). Jak to było?—czyli konferencyjna historia psychologii religii i duchowości w Polsce współczesnej [What was it like? - the conference history of the psychology of religion and spirituality in contemporary Poland]. In SkrzypińskaK.Grzymała-MoszczyńskaH.JaroszM. (Eds.), Nauka wobec religijności i duchowości człowieka [Science and human religiosity and spirituality] (pp. 9–13). Wydawnictwo KUL.
163.
SochaP. M. (2014b). Przemiana. W stronę teorii duchowości [Transformation. Towards spirituality theory]. Nomos.
164.
SochaP. M. (2018). Spiskowa historia Zakładu Psychologii Religii w Instytucie Religioznawstwa UJ. Wspomnienie subiektywne i nienaukowe. [The conspiracy history of the Department of Psychology of Religion at the Institute of Religious Studies of the Jagiellonian University. A subjective and unscientific reminescence] In AnczykA.Grzymała-MoszczyńskaJ.Krzysztof-ŚwiderskaA. (Eds.), Psychologia kultury—kultura psychologii. Księga Jubileuszowa Profesor Haliny Grzymała-Moszczyńskiej [Psychology of culture –culture of psychology. Jubilee Book of Professor Halina Grzymała-Moszczyńska] (pp. 19–30). Wydawnictwo Sacrum.
165.
SoińskiB. J. (2006). Doświadczenia religijne a postawy studentów w obliczu śmierci Jana Pawła II [Religious experiences and student attitudes in the context of death of John Paul II]. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydział Teologiczny.
166.
SoińskiB. J. (2010). Osobowość a nawrócenie: psychologiczno-pastoralna analiza osobowości nawróconych członków zakonów i grup religijnych [Personality and conversion: psychological-pastoral analysis of the personality of convert members of religious orders and groups]. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydział Teologiczny.
167.
SoińskiB. J.Wieradzka-PilarczykA. (Eds.). (2017). Psychologiczno-pastoralne wyzwania człowieka w wirtualnym świecie [Psychological and pastoral challenges of man in the virtual world]. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydział Teologiczny.
SundararajanL. (2015). Indigenous psychology: Grounding science in culture, why and how?Journal for the Theory of Social Behaviour, 45(1), 64–81. https://doi.org/10.1111/jtsb.12054
171.
SzmydJ. (1992a). Wprowadzenie do psychologii religii. Cz. 1: Zarys historii psychologii religii [Introduction to the psychology of religion. Vol. 1: History of psychology of religion in an overview]. Wydawnictwo Naukowe WSP.
172.
SzmydJ. (1992b). Wprowadzenie do psychologii religii. Cz. 2: Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne psychologii religii [Introduction to the psychology of religion. Vol. 2: Theoretical and methodological issues in psychology of religion]. Wydawnictwo Naukowe WSP.
173.
SzmydJ. (2002). Religijność i transcendencja [Religiosity and transcendence]. Oficyna Wydawnicza Branta.
174.
SzocikK.MessickK. J. (2020). Breaking the Spell: Reconsidering Cognitive and Evolutionary Approaches to Atheism. Method & Theory in the Study of Religion, 32(4–5), 299–327, https://doi.org/10.1163/15700682-12341501
175.
SzydłowskiP. (2018). Dominant styles of thinking about religion. Psychology of Religion and Spirituality, 10(1), 94–101. https://doi.org/10.1037/rel0000153
176.
SzydłowskiP. (2019). Style poznawcze a religijność [Cognitive styles and religiosity]. Liberi Libri.
177.
SzyjewskiA. (1995). Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego—w poszukiwaniu tożsamości w religioznawstwie [Institute of Religious Studies of the Jagiellonian University — in the search of identity in religious studies]. Przegląd Religioznawczy, 175(1), 5–22.
178.
SzymołonJ. (1999). Lęk i fascynacja: osobowościowe korelaty lęku i fascynacji w przeżyciu religijnym [Fear and fascination. Personality correlates of fear and fascination in a religious experience]. Redakcja Wydawnictw KUL.
179.
TalikE. (2013). Jak trwoga to do Boga? Psychologiczna analiza religijnego radzenia sobie ze stresem u młodzieży w okresie dorastania [When in fear, there is always god? A psychological analysis of religious coping with stress in adolescents]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
180.
Talmont-KaminskiK. (2018). Embracing apparitions for unity: Agnieszka Halemba on a Marian apparition site. Journal for the Cognitive Science of Religion, 4(2), 185–196. https://doi.org/10.1558/jcsr.37552
181.
Talmont-KaminskiK.WojcikA. D. (2017). Commentary: Why do you believe in god? Relationships between religious belief, analytic thinking, mentalizing and moral concern. Frontiers in Psychology, 8, Article 607. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00607
182.
TatalaM.WalesaC. (2020). Confirmatory factor analysis of the Style of Religious Experience Scale. Mental Health, Religion and Culture, 23(6), 507–517. https://doi.org/10.1080/13674676.2019.1642315
183.
Towarzystwo Poradnictwa i Psychologii Pastoralnej w Polsce. (2020). https://www.tpipp.pl/
184.
TrzcińskiŁ. (1994). Granice psychologii w buddyzmie [The limits of psychology in Buddhism]. Znak, 465(2), 54–61.
WalesaC. (2005). Rozwój religijności człowieka. T. I: Dziecko [Development of man’s religiosity. T. I: Child]. Wydawnictwo KUL.
187.
Wroclawska-WarchalaE.WarchalaM. (2015). The heavens and hells we believe in: Individual eschatological images as conditioned by denominational culture and personality. Archive for the Psychology of Religion, 37(3), 240–266. https://doi.org/10.1163/15736121-12341308
188.
WulffD. M. (1999). Psychologia religii: klasyczna i współczesna [Psychology of religion: classic and contemporary]. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
189.
ZarzyckaB. (2016). Prevalence and social-cognitive predictors of anger toward god in a Polish sample. International Journal for the Psychology of Religion, 26(3), 225–239. https://doi.org/10.1080/10508619.2015.1048660
190.
ZarzyckaB. (2017). Zmagania religijne. Uwarunkowania i funkcje [Religious struggles: Conditions and functions]. Wydawnictwo KUL.
191.
ZarzyckaB.Puchalska-WasylM. M. (2020). Can religious and spiritual struggle enhance well-being? Exploring the mediating effects of internal dialogues. Journal of Religion and Health, 59(4), 1897–1912. https://doi.org/10.1007/s10943-018-00755-w
192.
ZarzyckaB.TychmanowiczA. (2015). Wiara i siła. Religijność w procesach koherencji [Faith and strength. Religiosity in coherence processes]. Wydawnictwo UMCS.
193.
ZarzyckaB.ZietekP. (2019). Spiritual growth or decline and meaning-making as mediators of anxiety and satisfaction with life during religious struggle. Journal of Religion and Health, 58(4), 1072–1086. https://doi.org/10.1007/s10943-018-0598-y
194.
ZasuńA. (2013). Mit Junga [Jung’s myth]. Nomos.
195.
ZasuńA. (2018). Between fear and aggression. Islamic fundamentalism in the perspective of classical psychological studies. Adam Marszałek.
196.
Zimnica-KuziołaE. (2013). Polski Homo religiosus. Doświadczenie religijne w relacjach potocznych [Polish homo religiosus. Religious experience in casual relations]. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
197.
ZychA. A. (2012). Pomiędzy wiarą a zwątpieniem. Wprowadzenie do psychologii religii [Between faith and doubt. Introduction to psychology of religion]. Impuls.
