This article analyses the role of the port and transportation infrastructure projects proposed in Istanbul during the transition from the Ottoman Empire to the Republic. Additionally, it questions the effects of the fragmented structure of the city's natural harbour on urban development through modernisation initiatives. It looks at port projects not only as economic and technical initiatives, but also as instruments for the political redefinition of space in three distinct periods: the Tanzimat (Reorganisation) reforms, the Committee of Union and Progress, and the early Republican era. This article's theoretical framework is grounded in the relationship between modernisation, power, space, and the history of planning. The historical analysis, based on archival documents, maps, and projects, also shows how transportation networks developed between the city centre and its surroundings through implemented and unimplemented port projects shaped new settlements. In this context, the study contributes to the fields of urban, transport, and planning history.
“İstanbul’un Umranı ve İktisadi İhyası İçin On Senelik Program Tanzimi” [Ten-Year Programme for the Public and Economic Revival of Istanbul], Şehremaneti Mecmuası2 (1924), 17–24.
2.
“İstanbul Limanı Hakkında Esbabı Mucibe Layihası” [Justification Report on the Port of Istanbul], Şehremaneti Mecmuası17 (1926), 206–211.
3.
“İstanbul Şehir Planı” [Istanbul City Plan], Arkitekt Dergisi2:50 (1935), 61–68.
4.
AğırAygül, İstanbul’un Eski Venedik Yerleşimi ve Dönüşümü [Istanbul’s Former Venetian Settlement and Its Transformation] (Istanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 2009).
5.
BeyAli Suad, “İstanbul’un Limanı Hakkında Rapor” [Report on Istanbul's Port], Şehremaneti Mecmuası8 (1925), 27–39.
6.
BilselCana, “İstanbul Avrupa Ciheti Nazım Planı, 1937” [Istanbul European Side Master Plan, 1937], in BilselCanaPinonPierre (eds), İmparatorluk Başkentinden Cumhuriyet’in Modern Kentine: Henri Prost’un İstanbul Planlaması (1936-1951) (Istanbul: Istanbul Arastirma Enstitüsü, 2010), 245–276.
ÇelikZeynep, 19.yüzyılda osmanlı başkenti Değişen İstanbul, [The Remarking of İstanbul Portrait of an Ottoman City in the Nineteenth Century] (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996).
9.
DemirbilekSinan, “Tek Parti Döneminde İnhisarlar (1923-1946)” [Monopolies During the Single Party Period (1923-1946)], Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi12:24 (2012), 203–232.
10.
DoğanerSuna, “İstanbul Limanı: Kuruluş, Gelişim ve İşlevleri” [Port of Istanbul: Establishment, Development and Functions], Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü. Bülten8 (1993), 115–144.
11.
EldemEdhem, “İstanbul: İmparatorluk Payitahtından Periferileşmiş Bir Başkente” [Istanbul: From Imperial Capital to Peripheralised Capital], in EldemEdhemGoffmanDanielMastersBruce (eds), Doğu İle Batı arasında Osmanlı Kenti, Halep, İzmir ve İstanbul (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2003), 152–230.
12.
ElgötzHerman, “İstanbul Şehri’nin Umumi Planı” [“General Plan of the City of Istanbul”], in ÖzlerŞener (ed.), Cumhuriyet Dönemi İstanbul Planlama Raporları 1934-1995 (Istanbul: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, 2007), 15–38.
13.
ErginOsman Nuri, İstanbul Şehir Rehberi [Istanbul City Guide] (Istanbul: İstanbul Belediyesi Yayınları, 1934).
14.
ErginOsman Nuri, Mecelle–i Umûr–ı Belediyye vol. 3[Municipal Council of Public Affairs vol. 3] (Istanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlıǧı, 1995).
ErkalNamık, “Bugün Liman Kara Olmuştur: İmparatorluk-Cumhuriyet Eşiğinde İstanbul Rıhtımlarının Dönüşümü” [Today the Port Has Become Land: The Transformation of Istanbul's Docks on the Threshold of Empire and Republic], in AkcanEsra (eds), Osmanlı Başkenti’nden Küreselleşen İstanbul’a Mimarlık ve Kent, 1910-2010 (Istanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, 2010). 31–48.
17.
EyiceSemavi, “Tarihte Haliç” [Golden Horn in History], in Haliç Sempozyumu 1975 (İstanbul: İTÜ, 1975), 263–287.
18.
FuhrmannMalte, Port Cities of The Eastern Mediterranean (Cambridge: Cambridge University Press, 2020). nople Tunnel] (Paris: Typographie Lahure, 1876).
19.
Gürses SöğütSibel, “1912 İshakpaşa Yangını ve Ayasofya Çevresinin Yeniden Düzenlenmesi” [İshakpaşa Fire And Reconstruction Of Hagiasophia Region], METU Journal of the Faculty of Architecture36:1 (2019), 251–280.
20.
Gürses SöğütSibel, “Modern Bir İmarı Çözümleme Denemesi” [An Attempt to Analyze Modern Construction], Mimarlık Dergisi406 (2019), 54–61.
21.
Hamdi BaşarAhmet, İstanbul Limanı [Istanbul Port] (Istanbul: Akşam Matbaası, 1929).
22.
Hamdi BaşarAhmet, İstanbul’un Liman ve Köprü Meselesi, Ticaret ve Sanayi Odasınca Teşkil Eden Komisyonun Raporu [Istanbul's Port and Bridge Issue, Report of the Commission Established by the Chamber of Commerce and Industry] (Istanbul: İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, 1930).
23.
Hastaoglou-MartinidisVilma, “The Building of İstanbul Docks 1870-1910: Some New Entrepreneurial and Cartographic Data”, İTU A | Z, Journal of the Faculty of Architecture8:1 (2011), 85–99.
24.
KasabaReşat, Osmanlı İmparatorluğu ve Dünya Ekonomisi [The Ottoman Empire and the World Economy] (İstanbul: Belge Yayınları, 1993).
25.
KeyderÇağlarÖzverenY. EyüpQuataertDonald, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Liman Kentleri” [Port Cities in the Ottoman Empire], in KeyderÇağlarEyüp ÖzverenY.QuataertDonald (eds), Doğu Akdeniz’de Liman Kentleri (Istanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1994), 121–157.
26.
KöksalAykut, “Kadırga’dan Zindan Kulesi’ne” [From Kadırga to the Zindan Tower], in KöksalAykut (ed.), Karşı Notlar (İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2009), 163–182.
27.
KöksalAykut, “Suriçi İstanbul’un Modernleşmesi” [The Modernisation of Intra-Muros Istanbul], in Elvan AltanT.EkinciSevil Enginsoy (eds), İnci Aslanoğlu İçin Bir Mimarlık Tarihi Dizimi (Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları, 2019), 1–6.
28.
KubanNurdan, “Mimari Miras Olarak Demiryolu Yapıları: Yeşilköy Tren İstasyonu Örneği” [Railway Structures as Architectural Heritage: The Example of Yeşilköy Train Station], Arredamento Mimarlık192 (2003), 106–111.
29.
LefebvreHenri, Mekânın Üretimi [Production of Space] (Istanbul: Sel Yayıncılık, 2014).
30.
MagdalinoPaul, Ortaçağ’da İstanbul [Istanbul in the Middle Ages] (İstanbul: Koç Üniversitesi, 2022).
31.
MangoMarlia Mundell, “The Porticoed Street at Constantinople”, in NecipoğluNevra (ed.), Byzantine Constantiople: Monuments, Topography and Everyday Life (Leiden: Brill, 2001), 29–51.
32.
MardinŞerif, Türk Modernleşmesi [Turkish Modernisation] (Istanbul: Iletişim, 2010).
33.
MeyerHan, City and Port: Urban Planing as a Cultural Venture in London, Barcelona, New York and Rotterdam (Utrecht: International Books, 1999), 11–40.
34.
Müller-WienerWolfgang, bizans’tan osmanlı’ya İstanbul Limanı [The Port of Istanbul from Byzantium to the Ottoman Empire] (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1998).
35.
Müller-WienerWolfgang, İstanbul’un Tarihsel Topografyası [Historical Topography of Istanbul] (İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2001).
36.
Milliyet Gazetesi [Milliyet Newspaper], 1930.
37.
Ortaylıİlber, “İstanbul’un Tarihsel Yapısının Mekânsal Evrimine Bir Bakış” [A View of the Spatial Evolution of Istanbul’s Historical Structure], Amme İdaresi Dergisi10:2 (1977), 77–97.
38.
ÖztürkCemil, “Haydarpaşa-İzmit Hattı” [Haydarpaşa-İzmit Line], MA dissertation, Marmara Üniversitesi (Turkey), 1987.
Tekeliİlhan, Modernite Aşılırken Kent Planlaması [Urban Planning as Modernity Surpasses] (Ankara: İmge kitabevi, 2001).
41.
Tekeliİlhan, İstanbul ve Ankara İçin Kent İçi Ulaşım Tarihi Yazıları [Urban Transportation History Articles for Istanbul and Ankara] (Istanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2010).
42.
Tekeliİlhan, “İstanbul’un Modernleşme Öyküsü” [Istanbul's Modernisation Story], Antikçağ’dan XXI.Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi1 (2015), 182–215.
43.
TekeliİlhanİlkinSelim, Cumhuriyet’in Harcı modernitenin altyapısı oluşurken [The Mortar of the Republic While the Structure of Modernity Was Being Formed] (Istanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayinlari, 2004).
44.
YerasimosStefan, “Tanzimat’ın Kent Reformları Üzerine” [On the Urban Reforms of the Tanzimat], in DumontPaulGeorgeonFrançois (eds), Modernleşme Sürecinde Osmanlı Kentleri (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1999), 1–18.
45.
YerolimposAlexandra, Urban Transformations in the Balkans 1820-1920 (Thessaloniki: University Studio Press, 1996).
46.
Zandi-SayekSibel, Ottoman İzmir, The Rise of a Cosmopolitan Port (1840-1880) (Minneapolis: University of Minnesota Press, 2012).
47.
ZürcherEric-Jan, Savaş, Devrim ve Uluslaşma: Türkiye tarihinde geçiş dönemi, 1908-1928 [War, Revolution and Nation-Making: A Transitional Period in Turkish History, 1908-1928] (Istanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2005).
