How can it be that a country — one that was envied until the very end of the twentieth century for its enduring high level of trust in the political system — could have suffered so much damage in just a few years at the beginning of the new century when it comes to reported rates of trust in political institutions? This article maps the loss of political trust in the Netherlands and sets out to explain the developments that the statistics describe. A thought-provoking article that Bovens and Wille published in this journal names a number of temporary factors (fluctuations in the national economy and incumbent national governments) to explain the Dutch drop. This article points to the influence of more structural, systematic factors or underlying ‘currents’ that are concealed behind the factors that Bovens and Wille address: the persistence of consensus democracy on the one hand and the surge of the emotional culture and the risk society on the other. The accumulation and interaction of these three currents form the basis for the explication of the declining levels of trust in politics.
Points for practitioners
This article maps the loss of political trust in the Netherlands at the beginning of the new millennieum, and sets out to explain this phenomenon. The analysis points to the influence of more structural and systematic factors — the persistence of consensus democracy on the one hand and the surge of the emotional culture and the risk society on the other — concealed behind the more temporal and transitory factors that Bovens and Wille have highlighted in an earlier issue of this journal. Restoring trust is contingent on the accumulation and interaction of these three currents.
Aarts, C. and Thomassen, J. ( 2008a) ‘Dutch Voters and the Changing Party Space 1989-2006’ , Acta Politica43(2-3): 203-34.
2.
Aarts, C. and Thomassen, J. ( 2008b) ‘Een nieuwe dimensie in de Nederlandse politiek’ , Bestuurskunde17(3): 47-55.
3.
Arentsen, M. and Trommel, W. (eds) (2005) Moderniteit en overheidsbeleid, Hardnekkige beleidsproblemen en hun oorzaken. Bussum: Coutinho.
4.
Beck, U. ( 1992) Risk Society: Towards a New Modernity. London: Sage.
5.
Beck, U. ( 1998) World Risk Society. Cambridge : Polity Press.
6.
Beunders, H. ( 2002) Publieke Tranen, De drijfveren van de emotiecultuur . Amsterdam : Contact.
7.
Bouckaert, G. and van de Walle, S. ( 2003) ‘Comparing Measures of Citizen Trust and User Satisfaction as Indicators of "Good Governance"’, International Review of Administrative Sciences69(2): 329-43.
8.
Boutelllier, H. ( 2002) De veiligheidsutopie: Hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf. Den Haag: Boom.
9.
Bovens, M. and Wille, A. ( 2006) ‘Waar bleef het vertrouwen in de overheid’ , Bestuurskunde3(15): 50-64.
10.
Bovens, M. and Wille, A. ( 2008) ‘Deciphering the Dutch Drop: Ten Explanations for Decreasing Political Trust in the Netherlands’, International Review of Administrative Sciences74: 283-305.
11.
Caramani, P. and. Mény, Y. ( 2005) Challenges to Consensual Politics: Democracy, Identity and Populist Protest in the Alpine Region. Brussels: Peter Lang.
12.
Castells, M. ( 1996) The Rise of the Network Society: The Information Age, Economy, Society and Culture; Volume I. Oxford: Blackwell.
13.
Cook, E. and Gronke, P. ( 2005) ‘The Skeptical American: Revisiting the Meanings of Trust in Government and Confidence in Institutions’, The Journal of Politics67(3): 784-803
14.
Daalder, H. ( 1995) Van oude en nieuwe regenten: Politiek in Nederland . Amsterdam: Bakker.
15.
Dahl, R.A. ( 2000) On Democracy. New Have, CTYale University Press.
16.
Dalton, R. ( 2004) Democratic Challenges, Democratic Choices: The Erosion of Political Support in Advanced Industrial Democracies. Oxford: Oxford University Press.
17.
Dekker, P. and van der Meer, T. ( 2004) ‘Politiek vertrouwen’, Tijdschrift voor de Sociale Sector58(10): 33-5.
18.
Dekker, P., Halman L. and van der Meer, T. ( 2006) ‘Ontwikkelingen in politiek vertrouwen in Europa, 1981-2004’, in A. Korsten and P. de Goede (eds) Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur, pp. 61-78. Den Haag: Elsevier.
19.
DiTomaso, N. ( 1982) ‘Sociological Reductionism, From Parsons to Althusser: Linking Action and Structure in Social Theory’, American Sociological Review47(1): 14-28.
20.
Dogan, M. ( 2005) ‘Erosion of Confidence in Thirty European Democracies’ , Comparative Sociology4: 11-53.
21.
Elchardus, M. ( 2002) De dramademocratie. Tielt: Lannoo.
22.
Elchardus, M. and W. Smits, W. ( 2002) Anatomie en oorzaken van het wantrouwen. Brussels: VUBPress.
23.
Flyvbjerg, B. ( 2001) Making Social Science Matter: Why Social Inquiry Fails and How it Can Succeed Again. Cambridge: Cambridge University Press.
24.
Fukuyama, F. ( 1992) The End of History and the Last Man. New York: Free Press.
25.
Guéhenno, J.-M. ( 1993) La fin de la démocratie. Paris : Flammarion.
26.
Halman, L. ( 2006) ‘De politiek vertrouwen? Waarom zou je? Een empirische analyse in 33 Europese landen’, in A. Korsten and P. de Goede (eds) Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur, pp. 79-100. Den Haag: Elsevier.
27.
Halman, L., Luijkx, R. and van Zundert, M. ( 2005) Atlas of European Values. Leiden : Brill.
28.
Hendriks, F. ( 2003) ‘Zakelijk bestuur contra emotiecultuur’ , Pluche1(4): 36-44.
29.
Hendriks, F. (2006/2009) Vitale democratie, Theorie van democratie in actie. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2006; Vital Democracy: A Theory of Democracy in Action. Oxford: Oxford University Press, forthcoming, 2009.
30.
Hendriks, F. ( 2006b) ‘Waar kwam de argwaan vandaan’, Bestuurskunde15(4): 65-78.
31.
Hendriks, F. ( 2009) ‘Democratic Reform Between the Extreme Makeover and the Reinvention of Tradition: The Case of the Netherlands’, Democratization16(2): 243-68.
32.
Hendriks, F. and Toonen, T. (eds) (2001) Polder Politics: The Reinvention of Consensus Democracy in the Netherlands. Aldershot: Ashgate.
33.
Hibbing, J. and Theiss-Morse, E. (eds) (2001) What is it about Government that Americans Dislike?Cambridge: Cambridge University Press.
34.
Hoogwout, M. ( 2003) ‘De burger bevraagd’, Mimeo, Twente University.
35.
Huntington, S.P. ( 1996) The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order . New York: Simon & Schuster .
36.
Inglehart, R. ( 1990) Culture Shift in Advanced Industrial Society. Princeton, NJ: Princeton University Press .
37.
Kaase, M. and Newton, K. (eds) (1995) Beliefs in Government. Oxford: Oxford University Press.
38.
Kleinnijenhuis, J. ( 2003) ‘Het publiek volgt media die de politiek volgen’ , in RMO, Medialogica. Den Haag: Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling .
39.
Korsten, A. and de Goede, P. (eds) (2006) Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur. Den Haag: Elsevier .
40.
Korsten, A. and de Goede, P. ( 2007) ‘Dalend vertrouwen in de (rijks)overheid: 2000-2005: Verklaringen op een rij’, paper presented at the NIG Annual Conference, Tilburg.
41.
Lijphart, A. ( 1968) The Politics of Accommodation: Pluralism and Democracy in the Netherlands. Berkeley, CA: University of California Press.
42.
Lijphart, A. ( 1999) Patterns of Democracy. New Haven, CT : Yale University Press.
43.
Norris, P. (ed.) (1999) Critical Citizens: Global Support for Democratic Governance. Oxford : Oxford University Press.
44.
Nye, J.S., Zelikow, P.D. and King, D.C. ( 1997) Why People don’t Trust Government. Cambridge, MA: Harvard University Press .
45.
O’Neill, O. ( 2002) A Question of Trust. Cambridge : Cambridge University Press.
46.
Oosterbaan, W. ( 2005) ‘Het geluk van Nederland’, M Magazine June: 17-25.
47.
Oosting Commission (Commissie onderzoek vuurwerkramp) ( 2001), De vuurwerkramp: eindrapport. Den Haag: Enschede.
48.
Pellikaan, H., de Lange, S. and Van der Meer, T. ( 2007) ‘Fortuyn’s Legacy: Party System Change in the Netherlands’, Comparative European Politics5: 282-302.
49.
Pharr, S. and Putnam, R. (eds) (2000) Disaffected Democracies: What is Troubling the Trilateral Countries?Princeton, NJ: Princeton University Press.
50.
Putnam, R. ( 2000) Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community . New York: Simon & Schuster .
51.
Putnam, R., Pharr, S. and Dalton, R. ( 2000) ‘Introduction: What’s Troubling the Trilateral Democracies?’, in S. Pharr and R. Putnam (eds) Disaffected Democracies: What is Troubling the Trilateral Countries?, pp. 3-30. Princeton, NJ: Princeton University Press.
52.
RMO (2003) Medialogica. Den Haag: Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling .
53.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2002 ) Sociaal en Cultureel Rapport 2002, de kwaliteit van de quartaire sector. Den Haag: SCP .
54.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2003 ) De sociale staat van Nederland 2003. Den Haag: SCP.
55.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2004 a) Sociaal en Cultureel Rapport 2004, in het zicht van de toekomst . Den Haag: SCP.
56.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2004 b) Public Sector Performance: An International Comparison of Education, Health Care, Law and Order and Public Administration. Den Haag: SCP.
57.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2005 ) De sociale staat van Nederland 2005. Den Haag: SCP.
58.
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) (2007 ) De sociale staat van Nederland 2007. Den Haag: SCP.
59.
Te Velde, H. ( 2002) Stijlen van leiderschap, Persoon en politiek van Thorbecke tot Den Uyl. Amsterdam: Wereldbibliotheek .
60.
Thomassen, J. ( 2005) ‘Nederlanders en Europa: Een bekoelde liefde’ , in K. Aarts and H. van der Kolk (eds) Nederlanders en Europa: het referendum over de Europese grondwet. Amsterdam: Bert Bakker.
61.
Tiemeijer, W.L. ( 2006) Het geheim van de burger: Over staat en opinieonderzoek . Amsterdam: Aksant.
62.
Tiemeijer, W.L. ( 2008) Wat 93.7 procent van de Nederlanders moet weten over opiniepeilingen . Amsterdam: Aksant.
63.
Van den Brink, G. ( 2002) Mondiger of moeilijker? Een studie naar de politieke habitus van hedendaagse burgers. Amsterdam: Amsterdam University Press.
64.
Van de Walle, S. ( 2004) ‘Perceptions of Administrative Performance: The Key to Trust in Governments?’ Dissertation, Catholic University Leuven.
65.
Van de Walle, S. and Bouckaert, G. ( 2003) ‘Public Service Performance and Trust in Government: The Problem of Causality’, International Journal of Public Administration26(8/9): 891-913.
66.
van Gunsteren, H.R. ( 1992) Eigentijds burgerschap. Den Haag: SDU.
67.
van Praag, P. and van der Brug, W. ( 2006) ‘Dalend vertrouwen: tijdelijk of blijvend?’ , in A. Korsten and P. de Goede (eds) Bouwen aan vertrouwen in het openbaar bestuur, pp. 31-44. Den Haag: Elsevier .
68.
Van Stokkom, B. ( 1997) Emotionele democratie, over morele vooruitgang . Amsterdam, Van Gennep.
69.
Van Stokkom, B. ( 2008) Mondig tegen elke prijs. The Hague : Boom.
70.
van Vree, F., Vos, C., Wijfjes, H. and Bardoel, J. ( 2003) ‘Het ontstaan van een politiek-publicitair complex 1960-2002’, in RMO, Medialogica. Den Haag: Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling .
71.
Wouters, C. ( 2007) Informalisation: Manners and Emotions since 1890 . London: Sage.
72.
Zouridis, S. ( 2004) Wegen naar vertrouwen. Leusden : BMG.
